X
تبلیغات
سوسیالیزم

سوسیالیزم

سياسي

مارکسیزم و فەلسەفە


مارکسیزم و فەلسەفە

وه رگیر: سوسیالیسم


ئەکبەرى مەعسوم بەیگى" کتێب گەلێکى جۆراو جۆرى وەرگێڕاوەتە سەر زمانى فارسى کە دوایین بەرهەمى وەرگێڕدراوى ناوبراو کتێبێکە لە نووسینى ڕۆشنبیرى مارکسیستى بریتانیایى"ئالێکس کالینیکا" لە ژێر ناوى "مارکسیزم و فەلسەفە". کالینیکاس کتێب گەلێکى زۆرى نووسیوە بەڵام هەتا ئێستا نەناسراو ماوەتەوە، بەڵام پێش ئەوەى کە بپەڕژێینە سەر "مارکسیزم و فەلسەفە"ى ناوبراو پێویستە کە هێندێک سەبارەت بە ناوبراو قسە بکەین. "کالینیکاس"، بە پێى ناوەکەشى بێت، وا دیارە ئامریکایى یان ئینگلیسى نییە، بەڵام ناوبراو شارۆمندى یۆنانە. "کالینیکاس" لە دایک بووى یونانە و پاشان بۆ خوێندن دەڕواتە مەدرەسەى ئابوورى لەندەن کە مێژوویەکى سەد ساڵەى هەیە و لەم مەدرەسەدا درێژە بە خوێندن دەدات.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  86/12/21ساعت 17:5  توسط سمکو  | 

وتووصذي طؤظاري "تريبون زن" لة طةلَ لةيلا دانش

وتووصذي طؤظاري "تريبون زن" لة طةلَ لةيلا دانش

 

                                                                وةرطيَر:سوسياليزم

 

 

 

ثرسيار: لاني كةم 2 سالَ لة ضاث و بلإو بوونةوةي كتصبةكةي ئصوة، واتة: "نصئؤليبراليسم، ذن و تةوسعة لة ئاماذةيصكدا بؤ ئصران" تصدةثةرصت باس و بابةتةكاني ناو ئةم كتصبة بة لةبةرضاو طرتني ئةو ئالَو طؤرانةي كة هاتوونةتة ئاراوة تا ض أادةيصك لة طةلَ هةلومةرجي ئصستا دا دصتةوة؟ يان بة طشتي نرخاندني ئصوة لةم بوارةدا دواي ئةم 2 سالة ضيية؟

وةلإمي لةيلا دانش بؤ طؤظاري "تريبون زن": بيرؤكةي سةرةكي ئةم كتصبة ئةوة بوو كة نيشان بدات ثةرةسةندن و كارتصكدرني سةرمايةداري لة دةيةكاني ئةم د واييانةدا و لة ئاستي جيهاني دا بؤ وةرطرتن و لة خؤ طرتني هةرضي زؤرتري هصزي كاري هةرزان بة ضة رادةيةك لة ذنان كةلَك وةردةطرن. ثصكشكةوتن و بةرةو ثصش ضووني ئةم ثرؤسة لةو ولإتانةي كة بة جيهاني سصهةم دةناسرصن لة باري سياسي و كؤمةلإيةتيةوة ئالَوطؤرصكي هصناوةتة ئاراوة كة ثصشي ثصناطيردرصت و دةركةوتةي ئةم ئالَوطؤرانةش لة رةوتي شكل طرتني ناوةند و نيهادةكان و جةرةياناتي سياسي، لة ئاراستةي ئةم ثرؤسةدا و هةروةها ئةو باس و لصكؤلَينةوانةي كة لة ثصوةند بة ثةرةسةندني كؤمةلَطاي مةدةني و مؤدصرنيزاسيؤن و هتد دا بةدي دةكرصت، وةبةرضاو دةكةون.

ضة لة كاتي ضاثي ئةم كتصبة و ضة ثاش ئةويش دةبينين كة لة ئاستي جيهاني دا و بة شصوةيةكي بةربلإو مةسةلةي ذنان بؤ جارصكي ديكة باسي لصدةكرصت. بة شصوةيةك كة باس لة مافي ذنان و هةموو باسةكاني ثصوةندي دار بةم بابةتةوة، و لة هةموو ئاستة جياجياكاندا لة دوو سص دةيةي رابردوودا بصوصنة بووة. ئةم مةسةلة تا ئاستصك بووة كة بة دلَنياييةوة دةتوانين ئةم دةورة لة خةباتي ذنان لة بواري أادةي جموجؤلة سياسيةكان و خواست و داخوازييةكان و باسةكاني ثصوةندي بة بزوتنةوةي ذنان لة طةل دةيةكاني ئاخري سةدةي نؤزدةهةم و سةرةتاكاني سةدةي بيستةم هةلَسةنطصنين. سةرةراي هةبووني ئةو جياوازيية بةرضاوانةي كة لة بواري رادةي داخوازييةكان و شكل و ئاستي خةباتي ذنان لة نصو ولإتة جؤراوجؤرةكان داية، بةلإم ئصمة شاهيدي ثةرةطرتن و رةوتي روو لة طةشةي دووبارةي ئةم بزوتنةوة لة لايةكةوة و هةروةها باشتر بووني كاري ذنانين ، هةم لة ولإتاني ثصشكةوتوو لة باري ثيشةييةوة و هةم لةو ولإتانةي كة بة ناو ولإتاني طةشة نةكردوو يان لة حالَي طةشةدا ناسراون. لصرةدا زؤر بة ثصويستي نازانم كة ئةم لايةنة بخةمة بةر باس كة مةسةلةي ذنان لة ضة طؤشة نيطايةكةوة بة ض روانطة و بؤضوونصكةوة شرؤظة دةكرصت، يان ئةو دةنطانةي كة لةم بوارةدا دةبيسرصن لة باري خةت و جيهةتي سياسيةوة لة ضة خانةيةك دا خؤيان دةبيننةوة. بةلإم لصرةدا مةبةست طرينطي دان بةو هةلومةرجةية كة بةستصني شرؤظة كردن و باس كردن لة سةر مةسةلةي ذناني بةم شصوة و بة بةربلإوي خؤلقاندووة و، ئةم هةلومةرجةش بةو جؤرةي كة باسمان لصوة كرد ثةرةسةندني بصوصنةي ثصوةندي و موناسباتي سةرمايةداريية كة تا دوورترين ناوضةكاني جيهاني ثةلي هاويشتووة. سةرهةلَدان و رةوتي بةرةو ثصش ضووني سياسةتي نصئؤليبرالي لة دلَي قةيراني جيهاني سةرماية لة كؤتاييةكاني دةيةي 70ي زاييني و دوا بة دواي ئةويش ئالَوطؤرةكاني ثصك هاتوو لة رصكخراو كردني كار و هصنانة مةيداني هصزي كاري هةرزاني ذنان لة فاكتةرة طرينطةكاني شرؤظة و نيشان داني كاراكتةر و بكةرةكاني ئةم رةوتةية. لة هةر حالَدا من نامةوصت بؤ جارصكي ديكة باسةكاني نصو ئةم كتصبة بصنمة ئاراوة و مةبةستيشم ئةوة نيية، بةلإم بةم ئاماذة كورتةوة ويستم لة سةر ئةو مةسةلة ثصداطري بكةمةوة كة ئةم رةوتة كةم تا زؤر هةر بةردةوامة و ئةطةر بمانةوصت بابةتصكي تازة بلصين دةبص بة شصوةي كونكرصت دةركةوتة و نمونةكاني باس بكرصن.

ئاكام و دةرةنجامةكاني بةرنامةي طةشةي ئابووري لة ئصران دا كة ثصوةندييةكي ثتةوي لة طةلَ رةوتي جيهاني بوون يان طلؤباليزاسيؤن هةية لةم دةورةدا نزيكتر و رؤشنترة. لة جياتي ئاماذة بة لصك دابراني ثصكهاتةي كؤمةلَطا و نةبووني توانايي وةرطرتني هصزي ئامادة بة كار و رةواج داني ضةند شؤغلة بوون و ئةنجام داني هاوكاتي ضةن كار بؤ دابين كردني داهاتي ذيان و، ضوونة سةرةوةي بصوصنةي لةشفرؤشي و حةراجي كضاني كةم تةمةن كة بة شصوازي جؤراوجؤر بةسةرهاتةكانيان دةبيسرين، لة لايةكةوة، لة لايةكي ديكةوة بةردةوام بووني ياساي كؤن و دواكةوتووي رذيمي ئيسلامي، باشتر واية كة بؤ وةلإمدانةوة بةو ثرسيارةي ئصوة كة لةم دوو سالَةدا ضي رووي داوة، بة نموونة باس لةم بابةتانة و ئةو هةلَوصستة جؤراوجؤرانة نةكرصت، بةلَكو ئةوةي كة لةم ثرسيارة دا دةبص لة ثصش ضاو بطيردرصت بةستصنة طشتييةكان و هةلومةرجي سياسي طشتي و ئةو ئالوطؤرانةن كة بةم شصوةية، لةم قؤناغةدا روويان داوة. طرينطترين رووداو كة جصطاي لصكدانةوةية كؤتايي هاتني ئيسلاحخوازي و هاتنة سةركاري ئةحمةدي نذاد وةك سةركؤماري رذيمي ئيسلامية كة بؤ درصذةي ئةم باسة دةبص ئاماذة بة هةندص بابةتي ئةم كتصبة بكةم. لةم كتصبةدا بة شصوةي تصروتةسةل و لة ئاستي جيهاني دا لة بابةت ئالَوطؤري فكري لة فمينيزم دا و هةروةها ضؤنيةتي رةواج ثصدان بة جؤرةكاني فمينيزم و لةوانة فمينيزمي ئيسلامي باس كراوة. لة لايةكي ديكةوة لة ثصوةند بة رةوتي بة جيهاني بوون و لة دلَي ئةو ئصعترازانةي كة بة دذي ئةو رةوتة لة ئارادان بة تةواوي سةبارةت بة فمينيزمي ليبرالَ و هةروةها ثصطةي ئةم جؤرة لة فمينيزم لة نصو رووداوةكان دا باسي لة سةر كراوة.

بؤ وصنة ئةوةي كة فمنيزمي ليبرالَ جيا لةوةي كة بة ض أادةيةك ثابةندي بير كردنةوةي كلاسيك و كؤني ليبرالَية و لة هةلومةرجي ئةمرؤش دا لة ثصوةند بة طلؤباليزاسيؤن و ئاكامةكاني ضؤن لة بيري ئةوة داية و هةولَ دةدات شوناسصكي تازة رةضاو بكات. ئةم رووداوةش لة ئصران رووي داوة و بةشصك لة ضالاكةكان و هةلَسوراواني ئةم بوارة خوازراو يان نةخوازراو وةك فمينيستي ليبرالَ كةوتوونةتة ئةم طؤرةثانةوة. لة راستي دا سةرهةلَداني ئيسلاحات لة ئصران دا لة ناوخؤي بزوتنةوةي ذنان ئةطةر كةميش بووبصت كاريطةري هةبوو لة سةرهةلَدان و هاتنة مةيداني كةسايةتي خؤي لةم بوارةدا و لة ئاستي ضاثةمةني و سايتة ئينتةرنصتييةكان و طؤظارةكان بةرضاوترين رةنطدانةوةي ئةم رةوتة بوو.

شكست خواردني رةوتي ئيسلاحات و ثاشان هاتنة سةركاري رةوتي ئةحمةدي نذاد، رةوتي فمينيزمي ليبرالَي بةرةو ئاقارصكي دذوار برد كة ئصستا ماوةيةكي زؤرة دةبينين بصدةنطييةكي قورس بالَي بةرسةر ضالاكي و خؤ دةرخستني ئةم رةوتةدا كصشاوة.

لة بواري بزوتنةوةي ذنانةوة و ثاش هاتنة سةركاري ئةحمةدي نذاد ئةطةر رةوتصك هةبصت كة بكرصت لة سةري بدوصن، تةنيا ئةم رةوتةية. لة ضةن سالَ لةوةو ثصشتةوة رةوتصكي فمينيستي لة جؤري ئيسلامي لة نصو ذناني سةربة دةسةلإت و ئةو ذنانةي كة بة جؤرصك طرصدراوي حكومةت بوون لة ئارادا بوو تا بةم شصوة فةرهةنطي باوك مةزني و ثياومةزني حكومةت بخةنة تةنطةذةوة بةلإم ئةم رةوتة سةرةأاي ئةوةي كة زؤترين ئيمكاناتةكاني لةبةردةست دابوو لة ئاستي ئصران و تةنانةت لة ئاستي نصونةتةوةييش دا، بة هيض شصوازصك نةيتواني لة نصو ذنان دا ببصتة خاوةن ثصطةيةكي كؤمةلإيةتي. هؤكاري ئةمةش زؤر روونة كاتصك خةلَك بة هؤي بووني وةها دةسةلاتصكةوة تا ئةم رادة زةبريان لصكةوتووة بة هيض شصوةيةك بة كةساني سةربةوان بروا ناكةن و هةر رةوتصك تةنانةت ئةطةر ئيعترازيش بصت بةلإم طرصدراوي حكومةت بصت ناتوانصت ببصتة خاوةن ثصطةيةكي كؤمةلإيةتي.

بةلإم سةرةأاي ئةو كصبةركصي كة كةوتبووة نصوان ئةم ذنانةوة و بةو رادة لة ثروثاطةندةوة، خواستةكان لة بةرانبةر خواستي جةماوةري ذنان بة رادةيةك كةم بايةخ بوو كة جصطاي باس لصكردنيان نةبوو. بةلإم هاوكات لة طةلَ طةشةي ئيسلاحات رةوتصكي ديكة لة بزوتنةوةي ذنان بواري ضالاكي بؤ رةخسا. ئةمانة لةو ذنانة بوون كة بة طشتي بة ذناني ئيسلاحخواز دةناسرانةوة كة لة سةرةتاوة زؤر روون و ئاشكرا بوو بزوتنةوةي ذنان ناتوانصت و نابصت بةم ضةن كةسة يان بةم رةوتةوة قةتيس بكرصتةوة.

ئةطةر ئةوة قةبولَ بكةين كة لة دواي دةورةي ضةند ضةند سالَةي سةرهةلَداني جةرةياني ئيسلاحات ئةمة بة طشتي دةنطي ئةو ذنانة بوو كة دةبيسرا، ئةو كات دةتوانين خوار و ذوور كردني ئةم رةوتة لة باري سياسيةوة وةك ثصوةر لة ثصش ضاو بطرين.

بةستصنةكاني سةرهةلَداني ئةم حةرةكةتة لة نصو بزوتنةوةي ذنان دا دةكرصت لة ضةن خالَدا ئاماذةيان ثصبكةين. 1_ جؤرواجؤر بووني رةوتي فمينيستي، طةرضي هاوخةتي و ئينسجامي سياسي و فيكريان وةك مةرجصك بؤ ثصك هاتني رةوتصك لةم بوارةدا بة حةساب نةدةهات. 2_ هةبووني حكومةتي ئيسلامي كة بة داسةثاندني ياساي دذي ذنان ناوبانطي جيهاني دةركردووة و بة بارستايي عومري رذيمةكةي دةنطي ئيعترازي ذنان تصيدا بص دةنط بووة. لة كؤتاييش دا سةرهةلَداني رةوتي ئيسلاحخوازي لة دلَي سةركوتة رةش و خوصناوييةكاني دواي سالَي 60 لة ئصران دا كة هاوكات لة طةل دةنطي جيهاني "سوسياليسمي شكستي خوارد" دةنطي كؤتايي هاتن بة حةرةكةتة راديكالَةكانيان لة ذصر ناوي "نا" بؤ توندوتيذي بةرز كردةوة.

ئةم بةشة لة هةلَسوراواني بزوتنةوةي ذنان تةنانةت ئةو كاتةي كة لة حكومةت دوور دةكةوتنةوة لة ثصناسة كردني خؤيان وةك ئيسلاحخواز و "بانطةشة بؤ دذايةتي لة طةلَ توند و تيذي" خؤيان نةدةبوارد. هةلَبةت توند و تيذي كردةوةيةكي دذي مرؤظانةية و داكؤكي قةت لصناكرصت بةلَكو دةبصت بوترصت كة مةبةست لة وتني ئةم مةسةلة ضيية؟ من هةولَ دةدةم بة كورتي ئاماذةيةكي ثصبكةم. هةموو كةس بة رووني تصدةطات كة كؤمةلَطايةك لة ماوةي نزيك سص دةية كة تصكةلَ بة كوشتار و خوصنرشتن بووة ئصستا خوازياري ئاسايشة و نايهةوصت ئةم رووداوانة دووثات ببنةوة. بةلإم ئةوةي جصطاي سةرةنجة ئةوةية كة مةيل بة ئاسايش و ئارامي بؤ خؤي بوو بة ئامرازصكي ديكة بؤ قورباني كردن و بؤ توند و تيذي نواندني سةرلةنوص ئةم جار لة ذصر ناوي خةبات بة دذي توند و تيذي. طؤيا هةرضي توند تيذي نواندن لة لايةن رذيمةوة هاتبووة ئاراوة بة تاواني ئةوة بوو كة خةلَك نةيانتوانيبوو بة شصوةيةكي شارستانيانة دةنطي ئيعترازيان بةرز بكةنةوة. يان وةك ئةوةي كوشتني "ناسري تةوفيقيان" بة هؤي توند و تيذي كرصكارانةوة بوو كة هةر ضةند مانط دواي ئاخصزي سالي 57 لة لاية رذيمةوة هاتتة ئاراوة. يان سةبارةت بة بزوتنةوةي ذنان ئةو هةموو نةطبةتيةي كة ذنان بة هؤي رذيمي ئيسلاميةوة بة سةرياندا باريوة و بيست و ضةند سالَة هةروا درصذةي هةية، حةتمةن دةوترصت كة بة هؤي نةبووني فةرهةنطي "ثارصز لة توند و تيذييةوة" بووة!! يان وةك ئةوةي بلصي كوشتاري خةلَكي كوردستان لة لايةن ئةرتةشيةكانةوة كة ثصيان وترابوو تا سةركوتي تةواوي خةلَكي كوردستان ثؤتينةكان لة ثصتان دةر نةهصنن، تاواني ئةم كارةش لة ئةستؤي قوربانيان بوو.

لةم بوارةدا دةكرصت زؤرتريش بدوصين و هةلَسوراواني سياسيش كة لة ئصران دا بة بص ورد بوونةوة خؤيان بةم رةوتة سثارد و لةم بابةتةش دا نةتةنيا نةيانتواني باسصكي كؤنكرصت و بة بةلَطة ثصشنيار بكةن بةلَكو ئةطةر بة خؤشبينيشةوة قةزاوةت بكةين بة ثصضةوانةي خواستي خؤيان، ئةوانيش كةوتنة روو بة روو بوونةوة لة طةلَ قوربانياني راستةقينةي توند و تيذي. بةلإم بؤ دةرخستني ناوةرؤكي دروشمي "ثارصز لة توند و تيذي" ئةم دةستة لة هةلسوراواني ذنان دتوانين ئةوة بلَصين كة: تا ثصش هاتنة سةر كاري ئةحمةدي نذاد ئةم ذنانة دروشمي "ثارصز لة توند و تيذيان" لة بةرانبةر ئؤثؤزسيؤني ضةث دا بةرز كردةوة بةلإم ئصستا بة هاتنة سةركري ئةحمةدي نذاد كاتصك كة بؤ خؤشيان كةوتوونةتة بةر توند و تيذي، بص دةنطيان لةم دروشمانة هصناوة. هةلَبةت ئةم مةسةلة لة ثةيوةند بةو ذنانة يان ئةو ثياوانةوةية كة بة ثالثشتي ئةم دروشمانة و هةروةها ئةم باسانة هاتبوونة مةيدان.

لصرةدا مةبةستي من ئةوةية كة لةم كةش و هةوادا ئةم بةشة لة ذنان كة لة لة ضيني مام ناوةندي دا لة سايةي سةري جةرةياني دووي جؤزةردان توانيبوويان بصنة مةيدان و بةم جؤرة ئةم كةش و هةواي كة هاتبووة ئاراوة بؤ خؤيان رابطرن و بلَصن كة ذنان ئاشتي خوازن و بةم جؤرة هةركةس طؤشةيةك لة ناكارامةيي ئةم رةوتةي لة قاو بدايةت رةتيان دةركردووة. ئةمرؤذة دةبينين بة هاتنة سةركاري ئةحمةدي نذاد و بةو كةش و هةوايةي كة بة سةر رةوتي ئيسلاحخوازان دا زالَ بووة و بةو بن بةستة سياسية كة تووشي هاتوون ئةم رةوتةش كة ئاسؤي خؤي بةوانةوة طرصدابوو تووشي شكست هاتووة.

بة هاتنة ئاراي ئةم هةلومةرجة تازةوة ئةم بةشة لة بزوتنةوةي ذنان كة بةرهةمي طرفتةكاني ئةم بةستصنة سياسيةية، بة دلَنياييةوة دةتوانين بلصين بزوتنةوةي ذنان كة لة سةر هصلصكي ناسراو لة لايةن ئصمةوة دةروشتنة ثصش، ثرسيارطةلصكي بنةمايتر و طرينطتريان هاتة ثصش. سوذةطةلصكي وةك "بةردةباران" ياساكاني ثصوةندي دار بة تةلإق و خاوةندارةتي مندالإن ثاش تةلإق، هةلإتني كضان لة مالَةكان و توند و تيذي و لةم دواييانةش دا لةشفرؤشي كة ئةم بابةتانة لةو دياردانةن كة هةر لة سةرةتاي هاتنة سةركاري رذيمي ئيسلامي لة لايةن ذنانةوة دراونةتة بةر رةخنة و ئصعتراز.

لة راستي دا هةلسوراواني ئةم بوارانة بة جيا لة ؟ئينتمامي؟ سياسي بة هةلسوراواني بزوتنةوةي ذنان كاريان كردووة، بةلإم مةسةلةي سةرةكي ئةوةية كة مةرجي بةرةوثصش ضووني بزوتنةوةي ذنان وةك هةر بزوتنةوةيةكي كؤمةلإيةتي ديكة لة رةهةندي هصنانة ئاراي  مةسةلةكان بة شصوةي تاكةوة تصثةر نابصت. تازة ئةطةر بةم شصوةش مةسةلةكاني ذنان باس بكرصت و بطاتة ئةنجامي خؤيشي ناتوانصت ئاكامةكاني بةردةوام بصت مةطةر ئةوةي كة دةست ببةينة ناو ئةو هةلومةرجة ريشةييانةوة و لة رصطا ضارةي بنامةييتر لة نصو كؤمةلَطا دا بطةرين.

ثرسياري طؤظاري "تريبون زن" لة لةيلا دانش، بةلإم بة هةر حالَ ئصمة لةم سالإنةي دواييد و لة نصو بزوتنةوةي ذنان دا دةبينين كة قسة لة ثصويستي كار كردني بة شصوةي بنةمايي و ريشةيي دةكرصت و خوازياري ئالوطؤري بنةرةتي لة نصو كؤمةلَطاداين، ثرسيار ئةوةية كة ئايا ئةمة بة تةنيا بؤ ثصك هاتني هاوئاهةنطي لة نصوان هةلسوراوان دا بةس نيية؟.

وةلإمي لةيلا دانش: بؤ وةلإم دانةوة بةم ثرسيارة دةبص سةرةتا ئةو بةشة لة هةلسوراواني بزوتنةوةي ذنان كة خوازياري ئالَوطؤري بنةرةتي نين وةلا بنصين. بةلإم ئةمانة لة دوو طروث ثصك هاتوون. يةكةم ئةو دةستة لة ذنان كة طرصدراوي حكومةتن واتة كاتصك باسي طرصدراوي و وابةستةيي دةكةين مةبةست لة باري سياسي و ئيدئؤلؤذيكيةوةية، كة خواستي ئةم دةستة لة ذنان لة ئاستي خةباتي فةرهةنطي و بة شصوةي قبولَ كردن و لة ضوار ضصوةي ئةم نيزامةدا واوةتر ناضن و لة ضوارضصوةي نيزامي ئيدئؤلؤذيكي حكومةت دا كار دةكةن.

دةستةي دووهةمي هةلسوراواني ذنان كة رادةي ئةم ذنانة لة نصو بزوتنةوةي ذنان دا زؤر كةمة بةلإم خواستي ئةم دةستة لة ذنان ثصوةندي بة يةكسانيخوازي ذنانةوة نيية و تةنيا خوازياري بةشداري هةندصك لة ذنان لة نصو ضوارضصوةي دةسةلإتدان و بةس. بةشصك لةم ذنانة ئةو كاتةي كة دةيانةوصت راديكالتر خؤ نيشان بدةن، تةنيا دةلَصن كة بةشداري ذنان لة دةسةلإتداية كة مافي ئةوان مسؤطةر دةكات. بةلإم تةنيا جؤرصك جياوازي لة نصوان باوةري ئيسلامييةكاني ئةم دةستة لة ذنان نةبصت هيض جياوازييةك لة نصوان ئةوان و ذناني وابةستةي حكومةت يان "فمينيستة ئيسلاميةكان"دا نيية و وةك ئةوان بير دةكةنةوة. ئةمانة هةر ئةو دةستة لة ذنانن كة سةركةوتني ضةن ذن بؤ ثؤستي سةرؤك كؤماري لة "شيلي" و يان سةرؤك وةزيري لة ئالمان بة هةنطاوصكي طرينط بؤ نزيك بوونةوة لة مافي ذنان لة قةلَةم دةدةن و ئةوةش وةك بةلَطةيةك ئاماذةي ثصدةكةن كة ذنان لة مةيداني سياسةت دا بةشدار بووة.

بة هةر حالَ لة كؤمةلَطاي ثؤلاريزة بووي لة ضةشني ئصران ئةم بةشة لة ذنان بة رادةيةك بة حكومةتةوة دةناسرصنةوة كة ئةطةر خوازياري ئالَوطؤري بنةرةتيش بن لة هيض شوصنصك بة هصند وةر ناطيردرصت. بةلإم لة نصوان ئةوانةي كة خوازياري كاري بنةمايين، سةرةراي ماركسيستةكان بةشصكي ديكة هةن كة خوازياري ئةوةن كة بة ئالَوطؤرصكي بنةرةتي لة باري فةرهةنطيةوة دةتوانين بروانينة مةسةلةي ذنان بةلإم دةبص بة شصوةي وردتر ئةوة ولإم بدةينةوة كة جياوازي ئةم دوو جؤرة بؤ ضوونة بة نيسبةت طؤأاني بنةرةتي لة ضيداية؟ بؤ ماركسيستةكاني ناو بزوتنةوةي ذنان طرينطترين مةسةلة كة وةك ثصوةرصك واية جؤرصك خةباتة بة دذي روانيني نزم بؤ ذنان. ئةويش دةسبردن بؤ ريشة و بنةما و ثصش ثصطرتن بة ئيمكاناتي سةرهةلَدانةوةي باوك مةزني و ثياو مةزني و لة راستي دا خةبات بة دذي ئةو هةلومةرج و موناسباتةي كة لة هةبووني ستةمي جينسي و هةلدانةوة و زيندوو بوونةوةي ئةم ستةمة قازانج دةكةن بة جيا لةوةي كة ئصمة سةبارةت بة ضؤنيةتي شكلَ طرتن و سةرهةلَداني ئةم ستةمة ضة خوصندنةوةيةكمان هةية. لة روانطةي ماركسيستةكانةوة بةردةوام بووني ذصر دةستةيي ذنان ثصوةنديةكي نةثساوة بة موناسبات و ثصوةنديية ضينايةتيةكانةوة هةية. هةلَبةت بةشصك لة هةلسوراواني بزوتنةوةي ذنان ماركسيسم و ثصوةندي ضينايةتي بة باسصكي كؤن دةزانن كة ثصويست ناكات بة بةلَطة وةلإمي ثص بدرصتةوة ئةوةش دةزانين كة ئةم دةستة لة ذنان لة ذصر كاريطةري كةش و هةواي ثصك هاتوو لة ئصران و تةنانةت لة جيهان دا بةم جؤرةيان ثصهاتووة. بة هةر حالَ ذنان بة هؤي لةبار بووني هصزي كاري هةرزانيانةوة و بة ثشتيواني كردني فةرهةنطي ثصش مؤدصرن بة دذي ئةوان كة هةتا ئصستاش لة ولإتاني مؤدصرن دا بةرضاو دةكةون هاتوونةتة ناوةندي باسةكانةوة و بة هةر رادةش بة ماركسيسم و ثصوةندي ضينايةتي لة ثصوةند بة مةسةلةي ذنان بوترصت كؤن و بؤ رةت كردنةوةشيان بةلَطةيان نةبصت زةرةيةك لة طرينطي ثصويستي روانيني ضينايةتي بة مةسةلةي ذنان كةم ناكاتةوة.

ئةوةي كة لة ئارساتةي طلؤباليزاسيؤن دا بة ناوي ذنانة بووني هةذاري و ذنانة بووني كار ناوي دةركردووة خؤي باشترين بةلَطةية بؤ ئةوةي كةضؤن مةسةلةي ذنان نةك لة ثصوةند بة موناسبات و ثصوةندي ثصش مؤدصرنيتة و فةرهةنطي غةيرة مؤدصرن و مةزهةبي، بةلَكو لة ثلةي يةكةم دا لة ثصوةند بة نيزامي سةرمايةدارييةوةية كة دصتة ئاراوة.

بةلإم بنةماييترين كاري ئيسلاحخوازان "ئةطةر خؤيان حازر بن ئصستاش لةم سيستةمةدا و بةم فكرةوة قسة بكةن" ريشةي لة نصو روانطة و فةلسةفةي ليبرالَي داية كة لة ئازادي تاك و مافي بةرابةري تاكةوة حةرةكةت دةكةن، بص ئةوةي كة بتوانن ئةم بةرابةرييةي كة باسي دةكةن تا ئاستي بةرابةري راستةقينة ببةنة ثصش. بةشصكي زؤر لةو باسة سياسي و كؤمةلإيةتيانةي كة لة دةيةكاني ئةم دواييانةدا، لة ئصران هاتووةتة ئاراوة و هةولَ دراوة كة سةقامطير بكرصت لة ضوارضصوةي سونةت و مؤدصرنيتةدا خؤي ديوةتةوة. ئةم رةوتة تاو ئةو جصطةي كة هةلَدةطةرصتةوة سةر مةسةلةي بزوتنةوةي ذنان بة شصوةي طشتي بة دوو ثصوةر هةلَدةسةنطصت.

يةكةم: بةرابةري تا ئاستي مافي كؤمةلإيةتي.

دووهةم: واتة خةباتي فةرهةنطي كة كاري ضاودصري كردن بة سةر ضؤنيةتي وةديهاتني ثصوةري يةكةم دةكات.

لةم روانطةدا دةبص هةولَ بدرصت بؤ خةبات و كاري بنةمايي و درصذماوة بؤ بةرثةرضدانةوةي ياساطةلصك لة جؤري ياساي حكومةتي ئيسلامي كة تا فةرهةنطي مؤدصرن لة كؤمةلَطادا بطوردرصت و شكلَة مؤدصرنةكاني ديكةي فةرهةنطي ئيسلامي كة مافي ذناني ثصشصل كردووة نةتوانصت سةرهةلَبدات.

ئيزنم ثصبدةن كة ئصستا كارمان بة رادةي ورد بيني ئةم بةرصزانة لة تصروانينة فةلسةفي و فكرييةكانيانةوة نةبصت و بةم جؤرة فةرز بكةين كة وتني ئةوةي كة كؤمةلَطا مؤدصرن و ديمؤكراتيك بصت بةسة و ئةمة ئةو ئالَؤطؤرة بنةماييةية! كة مافي تاك دةبص لة ثصش ضاو بطيردرصت، يان ياساي مةزهةبي دةبص هةلَوةشصتةوة و طؤرانصكي قوولَ تصدا بصتة ئاراوة كة لةودا بتوانصت ثصوةندي تاك لة طةلَ كؤمةلَطا بطؤرصت و ئةمانةن كة ئةم ئالَؤطؤرة بنةماييانة مسؤطةر دةكةن.

لة ئاستصكي بنةمايي دا دةبص ئةمانة بة وردي روون بكرصنةوة كة لة نصوان ئةم فةرز و طؤمانانة و دابين كردني ئازاري راستةقينة ضةندة مةودا و بؤشايي هةية. بةلإم طرينطترين مةسةلة، لة راستي دا بةرانبةر بةم روانطة ئةوةية كة ئازادي تاك لصرةدا بة ماناي ئازادي لة مولَكداريةتي تايبةتي داية كة ئازادي بؤ ضةوسانةوةي بة دواوة دةبصت و راست بة هؤي ئةمةوةية كة بة هةر ثلة ئيدعاي كاري بنةمايي و ريشةيي ناتوانصت ببصتة هؤي هةلَوةشانةوةي ضةوسانةوة و ستةم و هصنانة ئاراي ئازادي و بةرابةري.

بؤ ئةم تاقمة كةسانةي كة ئيدعاي بةرابةري دةكةن و لة روانطةي حقؤقيةوة دةرواننة ئةم بابةتة هيض كات لة مولَكداريةتي تايبةتي لة كؤمةلَطا، نادوصن؟.

لةم سوننةتة سياسيةدا مولَكداريةتي بة بابةتصكي ثيرؤز دةناسرصت و لة ئةساس دا بةشصك لةم ئازاديية فةردييةية. ئةم ئازاديةش بريتيية لةوةي كة كؤمةلَصك كةس خاوةني هةموو جؤرة كةرةسةيةكي بةرهةمهصنان بن و هاوكات كؤمةلَصكي ديكة هيض مافصكيان بة نيسبةت كةرةستةي بةرهةمهصنانةوة نةبصت كة لةم روانطةدا ئةم مةسةلة واتة بةردةوام بووني مولَكداريةتي وةك ثرسيارصك كة وةلإمي وةر نةطرتووة ماوةتةوة كة لة لايةن ئةم روانطةوة هةلَوةشانةوةي ئةم مؤلَكداريةتية وةك دةسدرصذي بؤ سةر ئازادي تاك ذمصردراوة.

هةر بؤية ئةمة نيشانةي نيةت ثاكي يان نييةت خراثي خاوةناني ئةم بيرؤكة نيية بةلَكو نيشانةي بص ناوةرؤك بووني ئةم فكرةية كة تا ض رادةيةك دةتوانصت يان لة رابردوودا توانيويةتي بصتة سةرضاوةي كاري بنةمايي بؤ هةلَوةشانةوةي ستةم و هةلإواردني جنسي. كؤمةلَصكي ديكة لة ذنان هةن كة باوةريان بة كار لة ئاراستةي بزوتنةوةي ذنان، لة ئاستي خوارةوة دا هةية، هةلَبةت لة سةرةتادا بؤ ئةم مةيلةي ديكة لة نصو بزوتنةوةي ذنان دةبص بلَصين كة هةر ئةم ثشت ئةستوور بوونة بة خوارةوة، واتة لة نصو خةلَك دا بؤ خؤي خالَصكي طرينطة. بةلإم ئةمةش بؤ خؤي دةبص خاوةن ناوةرؤكصكي سياسي بصت، ضونكة ئةطةر جةماوةريترين جموجوولَةكان لة خزمةت سياسةتصك دا بصت كة لة بةرذةوةندي ذنان نةبصت هةرةس دةهصنصت يان ئةو بزوتنةوة لة ئامانجةكاني دوور دةخاتةوة. لة ئصران دا هصشتا وةها بزوتنةوةيةك دةر كةوتةيةكي بةم شصوة زةقي نيية بةلإم هصز و توانايةكي بةهصز لة ئارادا هةية.

لةم ئاخصزطةلةدا طةرضي تصرامان بؤ بزوتنةوةي جةماوةري و حةرةكةتي لة خوارةوة طرينطة بةلإم سياسةت و ثراتيكي ئةم رةوتة لة باشترين حالَةت دا تةنيا كؤسث و بةربةندصك لة بةرانبةر سةرمايةداريدا بووة و بة شصوةي جيدي ئةم نيزامةي نةخستووةتة ذصر ثرسيارةوة. بة شصوةي بةرضاوتر لصرةدا نةك سةرمايةداري و جةوهةر و ناوةرؤكي سةرمايةداري واتة مولَكداريةتي تايبةتي بةلَكو ئةوةي رةخنةي لصطراوة جؤرصك لة سةرمايةدارية و لة هةل و مةرجي  ئصستادا و بة شصوةي روونتر، هاتني بة لصشاوي سةرماية دةرةكيةكان بؤ وصنة بؤ ولإتاني ذصر دةستةي وةك "ئامريكاي لاتين" بووة. سةرماية جيهاني بة تةنيا لة قةوارةي نصئؤليبرالي داية كة دةكةوصتة بةر رةخنة و دةبصتة بابةتي سةرةكي خةباتةكة نةك سةرمايةداري لة شكلَي طشتي ا.

بة زمانصكي ديكة و تا ئةو جصطةي ثصوةندي بة دياردةي طلؤباليزاسيؤنةوة هةية ئةوةي كة دةكةوصتة بةر رةخنة تةنيا جيهاني بوونةوةي طلؤباليزاسيؤنة، نةك بة طشتي نيزامي سةرمايةداري، كة وةها ضارةنووسصكي بؤ ئةم رةوتة خؤلقاندنووة، لةم روانطةدا ئةوة بة تةنيا سةرماية طةورةكانة كة خراثة نةك بة طشتي هةموو موناسبات و ثصوةندي سةرمايةداري بة هةموو ياسا و كار كردة ناسراوةكانيةوة بةدةر لة ضوارضصوةيةكي جؤطرافي و ئةندازةي شوصني ذيان.

بة شصوةي طشتي و بة كورتي ئةمة ئةو دةركة طشتيةية، سةبارةت بة حةرةكةتي لة نصو جةماوةر و لة ئاستي خوارةوةدا كة تةنيا خالَي بةهصزي ئةو ثشت بةستن بة خوارةوة واتة جةماوةرة. بةم جؤرة دةبينين لة ثصوةند بة كاري بنةماييةوة هصشتا هاوراييةك بةدي ناكرصت. خالَة نارؤشنةكاني ئةم باسة كاتصك دةر دةكةون كة بة رووني لة سةر كاري بنةمايي قسة بكرصت. هةر بؤية سةير نيية كاتصك باس لة كاري بنةمايي دةكرصت لة كردةوةدا لصك نزيك بوونةوةيةك نايةتة ئاراوة.

ثرسياري كؤتايي طؤظاري تريبوون زةن لة لةيلا دانش: لة سالَ’كاني رابردودا باسي مةنشووري مافي مرؤظي ذنان هاتة ئاراوة كة ئةم باسة طةيشتة ئصرانيش، ئصوة ئةم حةرةكةتة ضؤن دةنرخصنن؟

وةلإمي لةيلا دانش: ئةمة حةرةكةتصك بوو بؤ ثروثاطةندة كردن بؤ مةنشووري مافي مرؤظي ذنان كة بة وتةي خؤيان ئامانجي ئةم حةرةكةتة خةبات بة دذي هةذاري و توند و تيذي بوو.

رصكخةراني ئةم حةرةكةتة لة 5500 طروث لة فمينيستةكان و ئةنجؤمةني ذنان لة 163 ولإت ثصك هاتبوون. مارشي جيهاني ذنان لة دوو كونوانسيؤن ثصك هاتووة. يةكةم كونوانسيؤني لابردني هةلإواردن لة سةر ذنان كة لة سالَي 1979 ثةسةند كراوة و 160 دةولةت ئةم ثةسةند كراوةيان قبول كردووة ئةوةي تريان كونوانسيؤني مافي مندالانة كة لة سالي 1989 ثةسةند و لة لايةن 190 دةولَةتةوة، قبول كراوة. داكؤكي لةم دوو كونوانسيؤنة و هةولَدان بؤ داسةثاندني بة سةر دةولَةتاني ديكة و لةم سالإنةدا لة ئصرانيش و بة تايبةت لة نصو هةلَسوراواني بزوتنةوةي ذنان دا كةسانصك داكؤكي لصدةكةن.

لة هةر حالَدا لة مانطي مارسي 2003وة ئةم رةوتة دةستي داية رصكخستني حةرةكةتصك بؤ ثروثاطةندة بؤ مةنشووري مافي ذنان لة ذصر ناوي: بةرابةري، ئاشتي، عةدالَةت و ئازادي و يةكيةتي. ثروثاطةندة بؤ ئةم مةنشوورة و ئاكسيؤنةكاني ثصوةندي دار بةوةوة لة "سائؤثائؤلؤ" لة ولإتي "برصزيل"ةوة دةستي ثصكرد و ثاش هةلسوراوان و ضالاكيةكي 6 مانطة لة مانطي ئؤكتؤبري 2005 لة "بؤركينا فاسؤ" كؤتايي ثصهات.

ئةم جموجوولةش لة راستي دا هصنانة ئاراي مةسةلةي ذنان بة شصوةي جيهانية بةلإم لة روانطةيةكي تايبةتيةوة.

ناوةند و جةوهةري ئةم حةرةكةتةش لة خالَةكاني ناو جاأنامةي مافي مرؤظ واوةتر نيية. ئةم حةرةكةتة لة نصو ئةو بةشة لة كؤمةلَطا جيهاني سصهةم و لة نصوو ئةو فمينيستانة بوو بة باو كة لة هةبووني سةرةرؤيي و فةرهةنطي دواكةوتووي ثصش مؤدصرن و زؤربابةتي ديكة كة ثصشي بة كار و ضالاكي ئةوان دةطرت لايةنطري ثةيدا كرد.

هةلَبةت زؤر ناوةند و نيهادي نصونةتةوةيي لةم حةرةكةتة داكؤكي دةكةن و ئةم بةشة لة هةلَسوراواني بزوتنةوةي ذنان لة رصطاي يارمةتي ئابووري كة بؤ رصكخراوة غةيرة دةولةتيةكان واتة "NGO" (ئصن.جي.ئؤ) كان دابين دةكرصت ثشتوانيان لصدةكةن. جصطاي ئاماذةية كة دةبص لة هةر دةرفةتصك بؤ دةربريني خواست و داواكارييةكان كةلَك وةر بطيردرصت بةلإم لاني كةم بؤ ئةو بةشة لة بزوتنةوةي ذنان كة خوازياري طؤأاني بنةرةتين، نابص ئةوة لة بير بكةن.

يةكةم ئةوةي كة: داواكاريية ثةنج خالَةكةي ئةم حةرةكةتة لة طةلَ جاأنامةي مافي مرؤظ كة باس لة ئازارةكان دةكات بة تةواوةتي دوورة لة هةر جؤرة طؤراني بنةرةتي لة حاست مةسةلةي ذناندا. لة راطةياندني مةنشووري مافي ذنان دا هيض شوصنةوارصك لة نزيامصك كة خؤي ثصك هصنةر و ئامرازي سةرةكي بي عةدالةتي و نابةرابةريية بةدي ناكرصت.

لة هيض شوصنصكي ئةم حةرةكةتة لة نصؤ سمينار و كؤنفرانسةكان دا ثصوةندي هةذاري لة طةلَ موناسبات و ثصوةنديي لة طةلَ ئةم سيستةمة شرؤظة نةكراوة و باسي لص نةهاتووةتة ئاراوة.

وةك ئةوةي كة بلَصي هةذاري دياردةيةكي بة هةلَكةوتة يان رصبةراني يان ديكتاتؤر و فاندامصنتاليستةكان تاوانبارن. ثصويست بة وتن ناكات كة جيهاني بص فاندامصنتاليست و ديكتاتؤرةكان دنيايةكي باشترة بةلإم ئةمانة خؤيان بةرهةمي وةها موناسباتصك نين؟! مةطةر نيزامي سةرمايةداري ثصويستي بةمانة نيية؟

بة هةر حالَ ثرسيار لةم بوارةدا زؤرن و ئةمةش يةكةم خالَي لاوازي ئةم جؤرة حةرةكةتةن كة بة جيهاني بونيشيان لةم خالَة لاوازة كةم ناكاتةوة. خالَصكي ديكةي جصطاي سةرنج ئةوةية كة ئةو شةر و ئاذاوةي كة لةم دوو دةيةدا بة سةر خةلَكدا، داسةثاوة بة دةستصوةرداني وةها ناوةند و نيهادطةلصكي نصونةتةوةيي وةك مافي مرؤظ دا بووة.

بة هيض جؤرصك ناتوانين ئةوة لة ثصش ضاو نةطرين كة دروشمي "دنيايةكي ديكة دةبص دروست بكةين" ببةينة ذصر ئالإيةكةوة كة بؤ خؤي وصنةطةلصكي تراذيك لة هةذاري و شةري بةسةر خةلَكي ئةفغانستان و ئصراق دا، داسةثاندووة. ئالإيةك كة لة كاتي خؤي دا لة حاست بص عةدالةتي و ديكتاتؤري دا بةرز نةكراوةتةوة. بةلَص دةبص جيهانصكي ديكة دروست كةين بةلإم بة دلنياييةوة دةبص لة ياساكاني مافي مرؤظ ئةولاوةتر بضين. جيهانصك كة بريارة كؤتايي سةرجةم دةرد و رةنج و ئازارةكان بصت بة بص بردنة ذصر ثرسياري نيزامي سةرمايةداري مؤمكين نيية.

 

 

+ نوشته شده در  86/05/19ساعت 19:0  توسط سمکو  | 

راطةياندني مانطرتن لة خواردني 24 سة عاتة بؤ ئازادي "مةحموودي سالَحي" ية كيَك لة ريَبةراني بزوتنةوةي

 

 

راطةياندني مانطرتن لة خواردني 24 سة عاتة بؤ ئازادي "مةحموودي سالَحي" ية كيَك لة ريَبةراني بزوتنةوةي كريَكاري ئيَران

 

كريَكاران و زةحمةتيَكشان و خةلَكي ئازاديخواز!

 

مةحموودي سالَحي هةلَسووراو و ضالاك و سيماي ناسراوي ضيني كريَكاري ئيَران كة لة جةرياني بة ريَوة بردني ريَو رةسمي رؤذي جيهاني ضيني كريَكار لة سالَي 1383 و بؤ داكؤكي لة حةقانيةتي ضيني كريَكار لة شاري سةقز لة طةلَ ذمارةيةك لة هاوريَياني دةسطير و بة توندي كةوتة بةر ليَثرسينةوة, ثاش تيَثةر بووني سيَ سالَ بةر سةر ثةروةندةكةيدا و لة ئاكام دا بة يةك سالَ زينداني ناسراو بة (تةعزيري) و سيَ سالَ زينداني (تةعليقي) مةحكووم كرا. حوكمي دةركراو بة شيَوةي ناياسايي و بة بيَ ئاطادار كردنةوةي ثيَشتري ناوبراو و هةروةها ثاريَزةرةكةي لة ريَكةوتي 20/1/1386 لة سةر مةحموودي سالَحي بةريَوة ضوو.

ئيَستاكة زياتر لة سيَ مانط لة دةسطير و زينداني كراني ناوبراو تيَدةثةريَت و لة حالَيَك دا كة بة هةلوو مةرجيَكي خراث لة بواري جةستةييةوة لة زيندان,  لة طةلَ مةرط دةست و ثةنجة نةرم دةكات كة يةكيَك لة طورضيلةكاني لة دةست داوةو ئةوي ديكةي تةنيا لة سةدا 20ي كار دةكات. بةم حالَةشةوة لة لايةن بةرثرساني قةزايي و بةرثرساني زيندان بة بيَ طويَدان بة باري نالةباري جةستةيي ناوبراو نة تةنيا كاريَك ناكةن بةلَكوو هاوكات لة طةلَ ثشتيواني بةربلاَوي هةزاران كريَكار لة ئيَران و جيهان لة طةلَ "مةحموودي سالَحي", كةساني داكؤكي كةر لة ناوبراويشيان خستؤتة ذيَر ليَثرسينةوةوة. ئةمة لة راستيدا هيَرشيَكي راشكاوانةية بؤ سةر ضيني كريَكار.

ئيَمة, ئةنداماني كوميتةي ثشتيواني لة مةحموودي سالَحي و كةساني ديكةي ثشتيواني ضيني كريَكار لة سةدةمين رؤذي دةستطيركراني ئةم خةباتكارة ماندوويي نةناسةي مةيداني خةباتي ضينايةتي, بؤ ئيَعتراز بةم هةلوومةرجة نالةبارة, بؤ ئازادي ناوبراو و هةلَسووراواني ديكةي كريَكاري لة رؤذي ضوارشةمة 27/4/1386 بة راطةياندني مانطرتن لةخواردني 24 سةعاتة لة شويَني كارو ذياني خؤمان  هاوثشتي ضينايةتي خؤمان لة خةباتكاران و ريَبةراني عةمةلي ضيني كريَكار لة ئيَران رادةطةيةنين.

لة هةموو هاوريَيان و كريَكاران و زةحمةتكيَشان و تةشةكول و ريَكخراوةو كوميتة كريَكاري و هةموو هةلَسووراواني سةربةخؤ, موعةليمان و ذنان و خويَندكاران و هةموو ئةو كةسانةي كة بير لة ئازادي ئينسانةكان دةكةنةوة داوا دةكةين بة ناردني نامة و ثةيامي ثشتطري, كة بة شيَوةي تاكة كةس يان ئةنداماني ريَكخراوةكان و لة هةر ريَكخراوةيةكي كريَكاري و هتاد.... بؤ ويَبلاطي كوميتةي ثشتطري لة مةحموودي سالَحي بةم مانطرتنةوة ثةيوةست بن و دةنطيان تيَكةلَ بة دةنطي هةموو كريَكاران بكةن و بؤ ئازادي هةرضي زووتري كريَكاراني ثيَشةرةو و هةموو كريَكاران هةولَ بدةن.

 

 

 

" كميته دفاع از محمود صالحي "

 

www.Kdmahmodsalehi.blogfa.com ويَبلاطي كوميتةي داكؤكي لة مةحموودي سالَحي:

 

azadi_mahmod_s@yahoo.com ئادرةسي ثيَوةندي

 

ليستي كةسانيَك كة بةم مانطرتنةوة ثةيوةست بوون:

 

۱ - كيومرث اويسي ۲-چیاکو قربه‌ایی 3- بیژن احمدی 4- آرام زندی 5- صبریه آشناگر 6- هیرش مجیدنیا 7- عبدالله خیرآبادی 8- رامین قربه‌ایی 9- بختیار پیرخضری 10-بهاالدین صدوقی 11- فرامرز کاویانی 12- صدیق صبحانی 13- اقبال محمدی 14- ناصر صبحانی 15- مجید حمیدی 16- محی‌الدین رجبی 17- صدیق امجدی 18- روژین احمدی 19- نه‌به‌ز نصراللهی 20- سهیلا گله داری 21- ابراهیم وکیلی 22- مهرداد امین‌وزیری 23- خسرو زندی 24- آرام رشیدی 25- افشین فرهادی 26- جلال شریعتی 27- نعیم فتاحی 28- شجاع ابراهیمی 29- عبدالله احمدی 30- صلاح زمانی 31- کمال آخرتی 32- ادریس پروین 33- ادیب سوره بومه 34- فردین نگهدار 35- شیوا خیرآبادی 36- سوسن رازانی 37- منیژه صادقی 38- مظفر اسدی 39- جهانگیر محمودویسی 40- بهزاد سهرابی 41- وفا قادری 42- شکوفه ساری 43- شقایق ویسی 44- سوما مرادی 45- غریب مرادی 46- شهین احمدی 47- اقدس کریمی 48- محمد عبدیپور 49- صدیق اسماعیلی  50- بختیار رحیمی 51- سروه مرادی 52- سامرند صالحی 53- نادر پیرویسیان 54- جلیل محمدی 55- کاروان خرمی 56-  حسین مرادی 57- جمیل راست‌خدیو 58- منوچهر زارعی 59- محمد مرتضائی 60- سید جلال حسینی 61- محمد عبدی یار 62- نجیبه صالحزاده 63- شمس‌الدین مرادی 64- بهزاد عطائی 65- پری محمودپور 66- عین‌الله خادمی (کارگر کارخانه پمپ ایران) 67- محمد فاروقی(کارگر کارخانه پمپ ایران)  68- هاشم بصیری(کارگر کارخانه پمپ ایران)  69- محمد مهردادیان(کارگر کارخانه پمپ ایران)  70- مصطفی ولیئی(کارگر کارخانه پمپ ایران)  71- حسین مقدسی(کارگر کارخانه پمپ ایران)  72- علی شاملو(کارگر کارخانه پمپ ایران)  73- ابراهیم حسینی(کارگر کارخانه پمپ ایران)  74- علیرضا خدابخشی(کارگر کارخانه پمپ ایران)  75- علی‌اکبر کارخانه(کارگر کارخانه پمپ ایران)  76- مرتضی چیتگر(کارگر کارخانه پمپ ایران)  77- مجید مختاری(کارگر کارخانه پمپ ایران)  78- فاضل صفرزاده(کارگر کارخانه پمپ ایران)  79- سعید فاروقی(کارگر کارخانه پمپ ایران)  80- سید اسماعیل افروز(کارگر کارخانه پمپ ایران)  81- فرید قربان‌پور(کارگر کارخانه پمپ ایران)  82- زینت حسینی(کارگر کارخانه پمپ ایران)  83- شهربانو مرادی (کارگر کارخانه پمپ ایران) 84- مظفر فلاحی(کارگر بخش تاسیسات و عضو اتحادیه متال در سوئد) 85- یدالله گزان 86-  هوشیار جلالی 87- شعیب رحمان‌زاده 88- کیهان عزیزی 89- شاهو رستگار 90- جلیل محمدی 91- ابراهیم عبدی 92- فواد سهرابی 93- روناک قربه‌ایی 94- مریم صادقی 95- محسن حکیمی 96- آرزو بیکس 97- رزگار محمودی 98- صباح‌الدین حیدری 99- هوشیار محمدی 100- سلام قادری 101- امیر جواهری 102- فریده رضائی 103- فروغ قهرمانی 104- محسن بختیاری 105- رضا چیت‌ساز 106- تارا راحلی 107-  فیروز آذری 108- فرخ قهرمانی 109- روزبه فقیهی 110- مینو میرانیائی 111- حسین مقدم 112- احمد مکیان منش 113- عباس کریمی 114- حسن اعظمی 115- حدیقه کیانپور 116- اردشیر نصرالله بیگی 117- یدالله خسروشاهی 118- ئاکو انوری 119- فرهاد شعبانی 120 خه‌بات مرادی ۱۲۱- محمد محمدی ۱۲۲-آرزو بیکس ۱۲۳- یدالله قطبی۱۲۴-امین عزیزی۱۲۵-رامین قربه ای ۱۲۶- پری تاجوانچی ۱۲۷-رحمان سلیمانی بانه ۱۲۸- اسعد رستمی ۱۲۹- محسن اسماعیلی ۱۳۰- پویا محمدی ۱۳۱- جمیله خدائی ۱۳۲- بهمن مردوخی ۱۳۳- بهزاد مهرانی ۱۳۴- خا لد علی پناه  ۱۳۵-اقبال خاتمی  ۱۳۶- سید خالد رحمتی  ۱۳۷- کامران دباغیان  ۱۳۸- مطلب انوری ۱۳۹ - کاوه الیاسی  ۱۴۰- داناعبدالرحمانی ۱۴۱- سامان کریمی ۱۴۲- آزاد محمدی ۱۴۳- حبیب سلطانی ۱۴۴-  شریفه پرواری ۱۴۵- شهریار محمدی- ۱۴۶- سهیلا محمدی ۱۴۷- صدیق جهانی ۱۴۸- دکتر علی مقداری (دانشگاه صنعتی شریف) ۱۴۹- فروزان احمدي ۱۵۰- سوما فرجي  ۱۵۱- محمد فرجی ۱۵۲- فاطمه رحمت‌پناه ۱۵۳- منیژه گارزانی ۱۵۴- کمیته دفاع از حقوق دستگیر شده‌گان اول ماه مه ۱۵۵- بێ سنوور فتحی ( کارگر شرکت آکر کوارنر در نروژ ) ۱۵۶ کانون همبستگی با کارگران ایران: آلمان-فرانکفورت  ۱۵۷- کانون همبستگی با کارگران ایران: گوتنبرگ سوئد ۱۵۸- نعیمه ساعدی ۱۵۹- فرزاد ضیائی ۱۶۰- علی اسماعیلی  1۶۱- ثریا فتاحی ۱۶۲- دکتر احمد عزیزپور۱۶۳- عایشه جهانپور ۱۶۴- زانا حسن زاده  ۱۶۵– هانا توحیدی  ۱۶۶-سعید احمدیان ۱۶۷- علی حسن زاده ۱۶۸– عایشه محمدی ۱۶۹-عباس فرج زاده ۱۷۰- مصطفی کریمی ۱۷۱- کیوان محمدی  ۱۷۲–  علی عزیزی سمنان ۱۷۳- بیژن صباغ ۱۷۴- کیوا ن محمودی ۱۷۵- علی عزیزی ۱۷۶ روژین بهرامی ۱۷۷- پریسا بهرامی ۱۷۸- عبدالعلی مرادیان ۱۷۹- آمنه حسینی ۱۸۰ نیما صداقت ۱۸۱- بهرام دزکی ۱۸۲- بیژن امیری ۱۸۳- احمد اسماعیلی ۱۸۴-هوشمند ساعد پناه ۱۸۵- مهدی ساعد پناه ۱۸۶-شوان ساعد پناه  ۱۸۷- اسماعیل خودکام ۱۸۸- آرزو جیران ۱۸۹ م- شکیب ۱۹۰- حمید قربانی ۱۹۱-پروین ذبیحی مریوان ۱۹۲- رامین زندنیا ( دبیر آموزش و پرورش ناحیه 1 سنندج) ۱۹۳- فرید پرتوی ( عضو اتحاديه كارگران خدمات عمومي كانادا و از مسئولين روابط بين المللي اتحاد بين المللي در حمايت از كارگران ايران ) ۱۹۴ سیامک مویدزاده ۱۹۵- روزا شفیعی ۱۹۶- ادریس خداکرمیان ۱۹۷-علی محمدی ۱۹۸- صفر صادقیان ۱۹۹- خسرو صادقی بروجنی ۲۰۰- آزاد حسینی ۲۰۱- خالد اسدی ۲۰۲- اردوان نوبری ۲۰۳- سوران رفوسه ۲۰۴- حسن معروفی‌پور ۲۰۵- سه‌رکه‌وت رستم گرجی ۲۰۶- بینا داراب‌زند ۲۰۷- عیسی قوامی ۲۰۸- جمعی از کارگران پیشرو تبعیدی در سویس ۲۰۹- اتحاد بین‌المللی در دفاع از کارگران در ایران، سویس ۲۱۰- کیوان حیدری ۲۱۱-حسن زارعی ۲۱۲- پرشنگ خلیقی ۲۱۳- محمد مجیدی ۲۱۴- شاهو ئارمانی ۲۱۵- خدیجه حسینی ۲۱۶- بهرنگ ریاحی(دانشجو) ۲۱۷- بهروز فراهانی( از همبستگی سوسیالیستی با کارگران ایران-پاریس) ۲۱۸- اقبال دلیری ۲۱۹- عین‌الدین بهرامی ۲۲۰- خالد ایصافی(  کارگر بخش تاسیاسات و عضو انجمن همبستگی با کارگران ایران در نروژ) ۲۲۱- جلیل حسینی مریوان ۲۲۲- پروین سعید بختی ۲۲۳- آرزو حسینی ۲۲۴- محمد تقی سید احمدی ( از کانون همبستگی با جنبش کارگری ایران- هانوفر آلمان) ۲۲۵- علی محمدی مریوان ۲۲۶- عمر فلاحی ۲۲۷- عابد امینی ۲۲۸- برهان نیک‌پی ۲۲۹- پرویز زیبائی ۲۳۰- جمال شریعتی ۲۳۱- اقبال نظرگاهی ۲۳۲- صلاح گرامیان ۲۳۳- سلیمانی بانه ۲۳۴- مظفر بکری  ۲۳۵- مجتبی گویلیان-کمیز ۲۳۶- کژال نصرللهی  ۲۳۷- فاروق گویلیان ۲۳۸- فارس گویلیان ۲۳۹- اسرین یوسفی ۲۴۰- جمال زندی ۲۴۱- نیشتمان ویسی ۲۴۲- کبری بانه‌ایی ۲۴۳- مصیب رفیعی‌پور ۲۴۴- وحید صمدی ۲۴۵- مازیار مهرپور ۲۴۶- زهره اسدپور ۲۴۷- کمال کاظمی ۲۴۸ مهشید مجاوریان( از سندیکای ث‌ژت بخش فدراسیون حمل و نقل)  ۲۴۹- سعید قهرمانی ۲۵۰- مهران ارغوانی(دانشجو) ۲۵۱- علی اشرفی ۲۵۲- جمال زندی ۲۵۳- علی مرادی ۲۵۴- جعفر مولائی ۲۵۵- محمد مختاری ۲۵۶- علی محمدی ۲۵۷- رحمان احمدی ۲۵۸- کریم فاتحی ۲۵۹- احمد بغدادی ۲۶۰- هادی تنومند ۲۶۱- عمر مینائی ۲۶۲- حمایت زنان ایرانی-هانوفر ۲۶۳- کمال ملک ۲۶۴- منصور رزاقی ۲۶۵- کاروان اعظمی ۲۶۶- عثمان رحمانی ۲۶۷- بیژن رستمی ۲۶۸- کریم راد ۲۶۹- سمکو نوری۲۷۰ - سروه آخرتی ۲۷۱-دانشجویان سوسیالیست پلی‌تکنیک ۲۷۲- علی خدری ۲۷۳- ندا صلح میرزائی ۲۷۴- لوزا صلح میرزائی ۲۷۵- محمد قیصری ۲۷۶- حسن صالح‌زاده ۲۷۷- حمید آزادی ۲۷۸- کامیل همتی ۲۷۹- کامران شریفی ۲۸۰- پریسا محمدی ۲۸۱- کیارش سهرابی ( من ۱۰ سال دارم و از این اعتصاب پشتیبانی می‌کنم) ۲۸۲- ژیلا عباسی ۲۸۳- مهین کریمی ۲۸۴- سهیلا بهاری ۲۸۵- نسرین کریمی ۲۸۶- سینا محمدی ۲۸۷- روناک رحیمی ۲۸۸- مژگان بزرگی ۲۸۹- کاوه سعیدی ۲۹۰- پگاه روشنی ۲۹۱- حمید قادری ۲۹۲- نازی مرادی ۲۹۳- پرستو نوری ۲۹۴- کامران رحمتی ۲۹۵- کتایون رحمتی ۲۹۶- فرزاد میرکی ۲۹۷- آشتی بزرگی ۲۹۸- فرزاد محمدی ۲۹۹- فرانک شریفی ۳۰۰- الهام نجیبی ۳۰۱- شادمان فدائی ۳۰۲- شیرزاد احمدی مقدم- ۳۰۳- شیرکو احمدی مقدم ۳۰۴- فاضل قادر جو ۳۰۵- فروغ قادر جو ۳۰۶- سیما شکوهی ۳۰۷- پروین علی‌یانی ۳۰۸- یدی سعیدی ۳۰۹- بهرام کامروا ۳۱۰- علی صادقی ۳۱۱- ئامانج ویسی ۳۱۲- ئاکام ویسی ۳۱۳- ئارام ویسی ۳۱۴- شوان ویسی ۳۱۵- شوکی ویسی ۳۱۶- فاطمه حکمتی‌پناه ۳۱۷- گلرخ رحمتی ۳۱۸- شیلان علی‌یانی ۳۱۹- آوات صادقی ۳۲۰- کاظم فارس ۳۲۱- صادق آزاد ۳۲۲- پژمان رحیمی ۳۲۳- عیسی مرادی ۳۲۴- عبدالله احمدی ۳۲۵- صابر حسین‌پناهی ۳۲۶- رضا یوسفی ۳۲۷- کمال آخرتی ۳۲۸- رحمت غریبی ۳۲۹- فوئاد حسینی ۳۳۰- خالد حسینی ۳۳۱- غالب حسینی ۳۳۲- کاوه رحیمی ۳۳۳- کاوه امیرحسینی ۳۳۴- عطالله بختیاری ۳۳۵- ایوب سارال ۳۳۶- انور میرزائی ۳۳۷- خسرو سلطانی ۳۳۸- فرشاد زندی ۳۳۹- بهرام قره‌داغی ۳۴۰- برهان سعیدی ۳۴۱- ابوبکر فطنی ۳۴۲- اسماعیل سبیل ۳۴۳- حسن قادریانی ۳۴۴- عطاالله صولی ۳۴۵- محمود محمدیان ۳۴۶- منصور عزیزیان ۳۴۷- عباس احمدی ۳۴۸- بهزاد گویلیان ۳۴۹- علی قنادپور ۳۵۰- عبدالله مهدیان ۳۵۱- فرهاد مولود پور ۳۵۲- سیما ابراهیمی ۳۵۳- ناصر ده‌مست ۳۵۴- جمال مراد پور ۳۵۵-صدیق فتاح‌پور ۳۵۶- علی کمانگر ۳۵۷- سهراب کمانگر ۳۵۸- عباس حمیدی ۳۵۹- هیوا محمدی ۳۶۰- محمدکریم محمدی ۳۶۱- میدیا رحمتی ۳۶۲- هومن سیفی ۳۶۳- ئامانج خالصی ۳۶۴-مینا م ۳۶۵- آزیتا ۳۶۶-رویا ص ۳۶۷- دیار ۳۶۸- فاطمه م ۳۶۹- مهری ث ۳۷۰- شهلا ۳۷۱- نادر چوپانی ۳۷۲- امیر چوپانی ۳۷۳- فاطمه چوپانی  ۳۷۴- هه‌ژار رمضانی(دانشجو) ۳۷۵- شنو رمضانی (کارمند) ۳۷۶- شعله امیری الیاسی ۳۷۷- نعمت قوچعلی‌زاده ۳۷۸- تعدادی از کارگران نساجی شین‌بافت- پرریس- سنندج- کارخانه شیر- نساجی کردستان- کشتارگاه سنندج-کارخانه آسفالت سنندج ۳۷۹- صلاح گرامیان ۳۸۰- ساشو ۳۸۱- وهبی قربانی ۳۸۲- ئاکو جمیل( کارگر نانوا در شهر سلیمانی- کردستان عراق) ۳۸۳- چمعی از کارگران نانواخانه محله آشتی شهر سلیمانیه- کردستان عراق) ۳۸۴- سیروان رئوف (کارگر ساختمانی) ۳۸۵- جمعی از کارگران ساختمانی در شهر سلیمانیه ۳۸۶- شیلان عمر (کارگر کارخانه پوشاک در شهر سلیمانیه) ۳۸۷- جمعی از کارگران کارخانه پوشاک در شهر سلیمانیه ۳۸۸- کاروان احمد( کارگر کارخانه سیمان تاسلوجه در شهر سلیمانیه) ۳۸۹- ئاسو ۲۴(کارگر کارخانه سیمان تاسلوجه در شهر سلیمانیه) ۳۹۰- جمعی از کارگران کارخانه سیمان تاسلوجه در شهر سلیمانیه ۳۹۱- کریم حجتی(کارگر مهاجر در سلیمانیه) ۳۹۲- سالار خدامرادی( کارگر مهاجر در سلیمانیه، کارگر کارخانه قند) ۳۹۳- بهزاد کریمی (کارگر مهاجر در سلیمانیه ) ۳۹۴- خالد نقشی(کارگر ساختمانی و مهاجر در سلیمانیه) ۳۹۵-فوئاد رشید ۳۹۶- جمعی از کارگران بیکار در شهر سلیمانیه ۳۹۷- مینو همیلی ۳۹۸- سیامک شامی ۳۹۹- کاشا اریجی (از روسیه) ۴۰۰- محی اریجی (از روسیه) ۴۰۱-  سمیر نادی (عضو حزب کمونیست لبنان fplf)

۴۰۲-ئارام ب (دانشجو دانشگاه اربیل- کردستان عراق ) ۴۰۳- روژین ک ۴۰۴- سیامک رحمانی (کارگر مهاجر در شهر اربیل کردستان عراق) ۴۰۵- لطف‌الله رحمانی(کارگر مهاجر در شهر اربیل) ۴۰۶- بختیار اکرم (راننده در شهر اربیل) ۴۰۷- جمال صبحی (کارگر در شهر اربیل) ۴۰۸- هلمت خیر آبادی(کارگر کارخانه بلوک زنی در مسیر اربت- شهر سلیمانیه) ۴۰۹- اسعد جاف( کارگر کارگاه بلوک زنی تنجه‌رو- شهر سلیمانیه) ۴۱۰- فرشید م کارگر مهاجر در کارگر کارگاه بلوک زنی تنجه‌رو- شهر سلیمانیه ) ۴۱۱- سه نفر از بچه‌های کارگر(واکسی) در شهر سلیمانیه ۴۱۲- بیژن نبوی ۴۱۳- یازده استاد  کار(بنا) در شهر سلیمانیه ۴۱۴- کمال ۲۰(کارگر مگاجر در شهر سلیمانیه)  ۴۱۵- لطف‌الله س(کارگر مهاجر و بیکار در شهر سلیمانیه) ۴۱۶- حسن رحمان عمر (راننده خط شهری در سلیمانیه) ۴۱۷- وریا نهرو(دانشجو دانشگاه سلیمانیه) ۴۱۸- شتاو کامیل ۱۳۳ دانشجو دانشگاه سلیمانیه ۴۱۹- پهلوان ناصر(کارگر نجار در شهر سلیمانیه) ۴۲۰- بهروز مکریان (کارگر بلوک زنی اطراف سلیمانیه) ۴۲۱ جمعی از جوانان محله شهیدان سرچنار شهر سلیمانیه ۴۲۲- ریبوار کریم (فعال سیاسی چپ در شهر سلیمانیه) ۴۲۳- شب‌بو لطیف( فعال جنبش زنان در شهر سلیمانیه) ۴۲۴- نسرین محبوب ۴۴ فعال جنبش زنان در شهر سلیمانیه ۴۲۵- ئامانج حمید(فعال کارگری در سلیمانیه) ۴۲۶- نجات ملزم ( فعال جنبش زنان) ۴۲۷- پشتیوان رسول( فعال سیاسی در شهر سلیمانیه) ۴۲۸- مدریک فرهادی-۴۲۹- فرشته فرهادی ۴۳۰- ابراهیم کریمی  ۴۳۱- نصرالله خرمی۴۳۲- سعدی رسولی ۴۳۳- جمیله کریمی ۴۳۴- نسرین شوکتیاری ۴۳۵- حسین حمیدی ۴۳۶- افاقه میانه ۴۳۷- تهمینه مام مصطفی ۴۳۸- زهره میناپور- ۴۳۹- سهیلا اویهنگ ۴۴۰ ولی روانسر ۴۴۱- عبدالله چیانه ۴۴۲- کمال پسوه ۴۴۳- مام ابراهیم ۴۴۴- دایه هاجر ۴۴۵- طلا صمدی ۴۴۶- عزیزه شوکتیاری ۴۴۷- حسین رحیم زاده ۴۴۸- حسین باغچه ۴۴۹- محمد احمدی ۴۵۰- اسفندیار رحمانی ۴۵۱- هژیر پارسا ۴۵۲- مصطفی مدحدنیا ۴۵۳- شاهین احمدی ۴۵۴- شاهو شیرزادی- ۴۵۵- هستی بزرگ‌نیا ۴۵۶- آرش صفار  ۴۵۷- مصطفی وثوق ۴۵۸- کیومرث عزتی( از فعالین کارگری کانون همبستگی با کارگران ایران در فرانکفورت) ۴۵۹- اقبال سبحانی ۴۶۰- ملکه کهنه پوشی ۴۶۱- جبار کریمی ۴۶۲- مجید تمجیدی ۴۶۳- ابراهیم اسماعیلی ۴۶۴-  صلاح زندی ۴۶۵- سعید محمدی(کارگر کوره‌پزخانه)۴۶۶- نجمه محمودزاده ۴۶۷- زهرا کرمی ۴۶۸- هایده آقا میری ۴۶۹ -هساره ابراهیمی ۴۷۰- پروانه محمدی- ۴۷۱-  همسران دستگیر شده اول ماه مه سقز ۴۷۲-اتحادیه کارگران بیکار و اخراجی سقز ۴۷۳- زینب قادر زاده ۴۷۴- سیامند صالحی ۴۷۵- زانیار حسن زاده۴۷۶- کیوان امیر الیاسی ۴۷۷- سارال ۴۷۸ -انور شریفی ۴۷۹- شاهو میرزائی ۴۸۰- شهاب میرزائی ۴۸۱- کریم فاطمی ۴۸۲- کویستان غفوری ۴۸۳- کشور کرمی ۴۸۴- بهجت حسنی ۴۸۵- کاوه حسینی ۴۸۶- سروش حسینی ۴۸۷- محمد حسینی ۴۸۸- علی محمدیان ۴۸۹- امیر رحیم زاده۴۹۰- اقبال سبکار ۴۹۱- بختیار معروفی ۴۹۲- رحیم کریمی ۴۹۳- امید محمودیان ۴۹۴ هیرو جهان پور ۴۹۵- عارف نصری ۴۹۶- آرزو محمدی ۴۹۷- انور قهرمانی ۴۹۸- مصطفی کریم زاده ۴۹۹- محمد محمدی ۵۰۰- شادی قادری ۵۰۱-فرزانه کرمانشاهی ۵۰۲- آشتی پیراتی ۵۰۳-فریده ثابتی ۵۰۴- حوزه اخگر ۵۰۵- رئوف بانه ۵۰۶-حامد زندی ۵۰۷- عباس فاطمی کرد ۵۰۸- سامان فتحی ۵۰۹- مسعود شریفی ۵۱۰ - ستار آویهنگ ۵۱۱ - سعید مقدم ۵۱۲- مازیار مهر پور ۵۱۳- بهروز خباز ۵۱۴ - گلریز بیگزاده ۵۱۵ - سامان فتحی ۵۱۶ - اردشیر خدادست ۵۱۷ - هوشیار رحیمی ۵۱۸ - عبدالله خانی ۵۱۹ - پرویز رنجبر ۵۲۰ - امید زمانی ۵۲۱ - فرهاد محمدی ۵۲۲ - مختار لطفی ۵۲۳ - کامبیز نجار ۵۲۴ - خالد احمد پور  ۵۲۵ - روزبه کریمی ۵۲۶ -هیوا سهامی ۵۲۷ - اسرین حسین زاده ۵۲۸  - سیامک جهان بخش ۵۲۹- ریبوار احمد ۵۳۰- بالاش از تهران ۵۳۱-  محمد ولدی ۵۳۲-  شانشین ۵۳۳- کمپین آزادی پلی‌تکنیک ۵۳۴- فرهاد زند کریمی ۵۳۵- رئوف زند کریمی ۵۳۶- خالد رستمی ۵۳۷- گلریز بیگزاده ۵۳۸-آریس زارعی ۵۳۹- معصومه خباز ۵۴۰- حامد جدی ۵۴۱- مینا جدی ۵۴۲- عبدالله عبدی ۵۴۳- امید کدخدائی ۵۴۴- سعید امانی ۵۴۵- فرهاد کمانگر ۵۴۶-جمشید کمانگر ۵۴۷- جمیله کمانگر ۵۴۸- حسین کمانگر۵۴۹- بهرام رحمانی(نویسنده و روزنامه نگار) ۵۵۰- سامان حکیمی نژاد ۵۵۱- ناصر ساکت ۵۵۲- سمیه نیک‌رفتار ۵۵۳- مسعود سلیمی ۵۵۴- فرامرز اعتمادنژاد ۵۵۵- سلیمان وحیدی ۵۵۶- مهرداد بهروزی ۵۵۷- کوکب محمودی ۵۵۸- لیلا محمودی ۵۵۹- محمد حسین میلادپی ۵۶۰- احمد شریفی ۵۶۱- زینب محمد زاده ۵۶۲- سحر شریفی ۵۶۳-لاله رشیدی قادی ۵۶۴- لیمو رحمانی ۵۶۵- نشمیل رحمانی ۵۶۶- دارا کاظمی ۵۶۷- مه‌به‌ست پیرخضریان

 

+ نوشته شده در  86/04/27ساعت 16:9  توسط سمکو  | 

ئةزمووني سوسياليزم لة مةجارستان

  

ئةزمووني سوسياليزم لة مةجارستان()

سوساناكلارك

وةرطيَران كورتكرانةوة لة فارسيةوة: ثةيمان قةرة بلاغي

وةرطيَران بة كوردي: ويَبلاطي سوسياليزم

 

 

 رووداوو ثيَشهاتةكاني مةجارستان لةم سالاَنةي دواييدا رةنطدانةوةيةكي زؤريان لة ناو بلاَوكراوةكان و راطةيةنةرةكاني جيهانيدا هةبووة.

هةوالَةكاني نارةزايةتي لة دذي دةولَة ت و بةرنامة ئابووريةكاني, كة لة و دا نارةزايةتي لة دذي ريسوايي سياسي سةرضاوةطرتوو لة دان ثيَدا ناني سةرؤك وةزيراني ئةم ولاَتة كة لة ثيَوةندي لة طةلَ بةرنامة  ئابووريةكاني وةدرؤ كةوتووةتةوة لة لايةكةوةو, هةروةهاسالَيادي ثةنجا سالَةي رووداوةكاني مةجارستان  بة واتاي بيانوويةك بؤ هيَرش كردنة سةر كاركردو دةسكةوتةكاني دةولَةتي سوسياليستي سالَةكاني بةر لة 1989 لةم ولاَتة دا كةلَكي ليَ وةرطيرا, بةلاَم خةلَك لة كردةوةكاني سةردةمي دواي سوسياليزم و بازاري ئابووري لةم ولاَتةدا رازي نين."سوسانا كلارك" نووسةري مةجاري كة لةم سالاَنةي  دواييدا لة بريتانيادا دانيشتووةو ثيَشتريش لة مةجارستاني سوسياليستي دا ذياوةو ئيَستايش شايةتي هيَرشي سةرمايةدارية بؤ سةر ئةم ولاَتة, بة شيَوةيةكي راستةقينة هةلَسةنطاندنيَكي لةم دوو ئةزموونة ثيَشكةش كردووة. "سوسانا كلارك" ئةم رةوتةي كة لةم سالاَنةي دواييدا لة مةجارستان دا هةبووة بة ثيَشكةوتني نازانيَت و دةنووسيَت: كاتيَك كة خةلَك ليَم دةثرسن كة لة نيَوان سالَةكاني 1970 _1980 لة مةجارستان بارودؤخي ذيان ضؤن بووة, زؤربةيان ضاوةرواني ئةوة دةكةن كة من ضيرؤكطةليَك لة ثؤليسي نهيَني و, وةستان بؤ سةفي نان شيَوازة قيزةونةكاني تري ذيان لة ولاَتيَكي تاك حزبي دا  بؤ باس بكةم. بةلاَم كاتيَك كة ثيَيان بلَيَم راستيةكان بة ثيَضةوانةي ئةم ضيرؤكانة بوون و مةجارستاني سوسياليستي سةرةراي تةواوي كةم كورتيةكاني سياسي و ئابووريةكان نةتةنيا جةهةننةميَك لة سةر زةوي نةبوو بةلَكوو لة راستي دا جيَطايةكي زؤر باش بوو بؤ ذيان. بة دلَنيايةوة دةتوانم بلَيَم كة هةموو بيسةراني ئةم مةسةلةيان ثيَ سةير دةبيَت و توشي سةرسوورمان دةبن. "ويكتؤر ئاربان" سياسةتمةداري موحافزةكاري دذة كؤمؤنيست و بةناوبانطي هاونةسلَي من كة ضارةنووسي هاوكات بووة لة طةلَ شكستهيَناني لة ئاكامي ئاخيَزي 1956 وةك نةسلَيَكي طوم بوو ضاو ليَدةكةن. بةلاَم نةسلَي طووم بووي ئيَمة ضي بوو؟ مادة سرِ كةرةكان, ناهةنجارية كؤمةلاَيةتيةكان, و تاضيَريزم؟ ئةم مةجارييانةي كة لة ضةشني منن, لة سالَةكاني كؤمؤنيسمي "طولاشي" طةورة بوون, لة راستيدا لة زومرةي كةساني خؤشبةختةكان بوون. بة راي من راستيةكاني ئاخيَزي مةجارستان كة لة راطةينة كاني رؤذئاوادا بة طشتي وةك شكست هيَنانيَكي قارةمانانة ويَنا دةكةن بة ثيَضةوانةية راستيةكانة.شةثؤلي تةقينةوةكاني رووداوي سالَي 1956 ريَبةرايةتي كؤمؤنيزمي هيَناية سةر ئةو باوةرة كة تةنيا بة ثيَك هيَناني ريفاهي كؤمةلاَيةتي ئيَمة دةتوانيَت جي ثيَي خؤي قايم بكات. ئيَستالينيزم لة نيَو ضوو و جؤريَكي ليبرالَتر لة كؤمؤنيزم هاتة طؤرةثانةوةكةوة كة بة شانازيي ريَبةري ئةم ريَبازة واتة "يانووش كادار" بة كاداريزم ناوي دةركرد. لة جياتي ئاماذة كردن بة دةسكةوتةكاني ئةو نيزامة لة بوارةكاني ثاك و خاويَني و بيهداشت و دةرمان و سيستمي ثةروةردة و راطوازتن و دابين كردني كؤمةلاَيةتي ريَطةم ثيَبدةن با لة روانطةي خؤمةوة ئاماذة بة  راستيةكاني كؤمؤنيزمي رابردوو بكةم.ئةوةي كة زياتر لة هةر بابةتيَكي ديكة بيرم ديَتةوة هةستي طشتطيري و هاوئاهةنطي و ذياني كؤمةلاَيةتية. رؤحيةيةك كة بة داخةوة ئةمرؤكة لة بريتانيادا كة من تيَيدا ذيان بة سةر دةبةم وةبةضاو ناكةويَت و ئةمرؤكة هةركاتيَك بؤ مةجارستان دةطةريَمةوة نةبووني ئةم مةسةلة هةست ثيَ دةكةم. لة هةلوو مةرجيَك دا كة جياوازي داهات و سةروةت و سامانةكان  لة لاني كةمي خؤيدا بوو هةر جؤرة قةزاوةتيَك لة سةر خةلَك لة سةر ئةساسي سةروةت و سامانةوة نةبوو بةلَكوو قةزاوةت لة سةر كةسةكان وةك تاكيَكي كؤمةلَطابوو. دذي كؤمؤنيستةكان لةوانةية بزوتنةوةطة ليَكي وةك "لاواني ثيَشرةو"يان ثيَ طالَتة بيَت, كة ئامانجي ئةم بزوتنةوانة بةشدار كردني لاوان بة شيَوةيةكي فراوان  لة ضالاكية كؤمةلاَيةتيةكان دا بوو و بة ثيَضةوانةي رةوتي ميلةت سازي و تيكة تيكة كردني كؤمةلَطا لة ثيَشرةفتة ترين ولاَتاني جيهاني ئةمرؤدا ئامانجي ئةوان,  واتة " لاواني ثيَشرةو" ثيَك هيَناني كؤمةلَطايةكي يةكدةست و يةكثارضة بانطةشة بؤ وةها جيهانيَك بوو. من شانازيم دةكرد كة ثيَشرةو بووم,  بة ثيَضةوانةي باوةري هةموان بةم جؤرة نةبوو كة ئيَمة هةمو كاتةكانمان بؤ هةلَتروكان لة كةنار ئاوري ئوردوطاكان و خويَندني سروود بؤ ريَز طرتن لة لنين تةرخان كردبيَت, بةلَكوو كاري ئيَمة فيَر بووني ئةزموونةكاني بة نرخي ذيان لة بوارةكاني ثةيدا كردني هاوريَ و كونيَش و واكونيَشة كؤمةلاَيةتيةكان بوو.

من ئةم تايبةتمةنديةم بوو كة لة كؤمةلَطايةكدا طةورة بووم كة لةو دا دةولَةت بايةخي فةرهةنط و ئاموزش و ثةروةرشي دةناسي. ثيَش شةري جيهاني دووهةم كة نووسةراني خؤبةزلزان و دواكةوتووي مةجارستاني لة نووسةريَكي وةك  "سندوورماراي"  بوتيان درووست دةكرد. ئامووزش و ثةروةدةي دةبيرستاني لة دةست دةولَةمةنداندا قؤرخ كرابوو. دايك و باوكي من ناضار بوون كة لة تةمةني 11 سالَيدا خويَند بة جيَ بهيَلَيَن , بةلاَم رذيمي ذيَر دةسةلاَتي " يانووش كادار"  هةليَكي ديكةي بؤيان رةخساند كة بتوانن وةك خويَندكار لةو تةمةنة دا دريَذة بة خويَندن بدةن.  لايةنة كاني ئةم جؤرة لة سوسياليسم دةرفةتطةليَكي تازةي بة كةسيَكي وةك من دا,  كة بوو بة هؤي تةكان و جوولَةيةكي كؤمةلاَيةتي بةربلاَو. لة ئابووريدا هونةريش يةكيَك لة دياردةكاني سياسةتي ثةروةدةو بارهيَناني دةولَةت, هةولَ و ئيلتيزامي ئةوةية كة سةرنجي هةموان بؤ لاي ئةو رابكيَشيَت و هونةري بؤ هةموان دةويَت. لةم بوارةش دا لة سةر ئةوة تةئكيد دةكرا كة بةرهةمي هونةر دةبيَت بؤ هةموان بيَت نةك تةنيا بؤ كةمايةتيةكي دةولَةمةندي "بوداثيَست" تالارو سالَؤني شانؤو كونسيَرت و ئؤثيَرا لة لايةن دةولَةتةوة ثشتيواني مالَي دةكران هةر بؤية نرخي بليتي ئةم شويَنانة تا رادةيةك لة خوارةوة بوو كة هةموان دةيان تواني لةم شويَنانةدا بةشداري بكةن. دةولَةت لةم راستادا لة هةر شارو ئاواييةك دا " خانةي فةرهةنط" ي درووست كردبوو تا بةم شيَوة هةموو تاكيَكي ضيني كريَكار, وةك دايك و باوكي منيش بتوانن بة ئاساني دةستيان بة بةرهةمة هونةريةكان را بطات.ضاث و بلاَو كردنةوةي كتيَبيش هةر بةم شيَوة لة لايةن دةولَةتةوة ثشتيواني مالَي ليَدةكرا بة ضةشنيَك كة بةردةوام نرخي كتيَبةكان لة خوارةوة رابيطراية و بةم جؤرة ريَذةي كتيَبةكان لة كتيَبفرؤشيةكان دا رووي لة طةشة بكرداية. لة شيَويَنيَك دا كة بة يةك " فؤريَنت" واتة ثؤلَي مةجارستان, دةكرا ضةند كتيَب لة بةرهةمة كلاسيكةكان بكرِيت, زؤر ئاسايي بوو كة كتيَب خويَندنةوةش بةم ثيَية رووي لة زياد بوون دةكردو  وةك كاريَكي فكري بؤ هةمواني ليَدةهات.

ئيَمة ئةمرؤكة واتة 18 سالَ دواي طؤراني رذيم و دةسةلاَتداريةتي ليبراليزم و ئابووري بة ثيَي بازار دةبينين كة بةشيَكي زؤر لة ميراتة فةرهةنطيةكان لة نيَو ضوون. مؤزةكان و شانؤكان و طالوريةكان لة ذيَر تيشكي راستةيقينةي ئابووري نويَ يا دةبيَ مل بؤ باردؤخي ئيَستا كةض بكةن, يان دةبيَ لة نيَو بضن. يارانةي بليتيان هةلَوةشاندووةتةوة و دووبارةش بة تةنيا ئةوة دةولَةمةندان و ضيني بالاَدةستن كة توانايي كرِيني بليت و ضوون بؤ ئؤثيَرايان هةية. سةدان سينماي بضووك و بة زؤري داخراون و ئةمة لة حالَيَك داية كة سيماي ضةن تالارو سينماي هاليوودي خؤيان لة نيَو شارةكان دا ويَنا دةكةن. بةرنامة تلويزيؤنيش بة توندي لة ناوةرؤكي خؤيان دا خالَي بوون و دابةزيون. كاتيَك كة من تةمةنيَكي ئةوتؤم نةبوو بؤ ويَنة رؤذاني شةمة كة روذي ثشووي ئاخري حةوتوومان بوو تةماشاي شانؤي " ذولويَرن",  شانؤي هاوكات لة طةلَ شيَعر خويَندنةوة لة شاعيري بةناوبانط " ئانتوان ضيخؤف"بوو, بةلاَم ئيَستا هةر لةو رؤذانة دا تةماشاي فيلمي توندوتيذي ئاميز كة بؤ ضةند جار دوثات كراونةتةوة و لة بريتانيا ثيشان دةدريَت. سياسةتمةداراني ريفورميست بة شيَوةي تانةو تةشةر بة "زينداني مةخمةلَي" دةوراني كادار ئاماذة دةكةن, لة حالَك دا خؤيان زيندانيَكيان درووست كردووة كة لةو دا بةشيَكي طةورة لة خةلَك بة شيركةتة فرةنةتةوةكان فرؤشراون كة لة سةدا 70ي بةرهةمةكانيان لة ذيَر ركيَفي خؤيان دا راطرتووةو هةرةشة دةكةن كة ئةطةر برِيار بيَت كة حةقدةستي كريَكاران دابين يا حةقدةستةكانيان زياتر بيَت كارخانةكان لةم ولاَتانة دةبنة دةرةوة. هاوسةري هاوريَيةكم لة يةكيَك لةم شيركةتانةدا كاردةكات كة لةم بوارةدا دةلَيَت: كة تةنانةت كاتي دةسبة ئاوي كةسةكانيش بة توندي دةكةويَتة ذيَر ضاوديَرييةوةو كةلَك وةرطرتني تةواو لة كاتي نةهار خواردن بة نةبووني ئيلتيزام بة شيركةت لة قةلَةم دةدريَت.ئةم بارودؤخة بة تةواوي لة طةلَ بارودؤخي شيركةتة دةولَةتيةكان  لة 20 سالَ لةوةو ثيَشةو جياوزي هةية كة مةهدي كوودةك, سرويسي خواردني هةرزان, شويَني حةوانةوة بؤ رؤذاني ثشوو و ئيمكانياتي وةرزشي بة خؤرايي لة ئيختياري كاركونان دا دادةنا. سوسياليسم لة مةجارستان دا بيَ طومان كةم و كورتيشي هةبوو طةرضي كة موسافرةت بؤ ولاَتة سوسياليستيةكاني ديكة ثيَشي ثيَنةدةطيرا بةلاَم سةفةر بؤ رؤذئاوا ئاسان نةبوو. كلاسة خؤراييةكاني ئاموزشي زماني رووسي بؤ زؤر يةك لة خةلَكي مةجارستان بةكةلَك بوو. لة زؤر يةك لة بوارةكاندا بة بيَ هؤ كؤسث دةخراية سةر ئةم كارةو لايةني بة كةلَك نةهاتووي سيستمي بوروكراتيك لة ئارادا بوو.بةلاَم سةرةراي هةمووي ئةمانة من لةو باوةرةدام كة لة طشتي لة ضاو سةردةمي ئيَستادا لايةني ثؤزةتيظي ئةم مةسةلة لة لايةنة نيَطةتيظةكان زؤر تربوون. ئةرؤكة مةجاريةكان لة روالَةت دا لة مافي سةفةر بؤ رؤذئاوا بةهرةمةندن بةلاَم هاتنة خوارةوةي حةقدةستةكان تا رادةيةك زؤرة كة تةنيا كةمايةتيةك لة خةلَك توانايي مالَي سةفةر, تةنانةت بؤ بالاتؤن طةورةترين زةرياي ئورثاي مةركةزييان هةية.سياسةتمةداراني نيشتمان ثةرةست  لةو كاتة دا كة بؤ داطير كراني مةجارستان لة لايةن دةسةلاَتدراني دةرةكيةوة بةردي ثشتيواني لةم ولاَتةيان لة سينطيان دةدا ئيَستاكة, كة ولاَت بة شيَوةي عةمةلي ذيَر ضةثؤكةي بونطا مالَيةكاني نيؤيؤرك و بوروكراتة ئينتيسابيةكاني بروكسيَل داية بة شيَوةيةي سةر سوور هيَنةر بيَ دةنطيان لةم كارة هيَناوة.من وةك لاويَكي مةجاري لة كةش و هةوايةكي ثر لة قسةو باس سةبارةت بة رؤذئاواي ئةمثرياليستي و ثلانة شةر ئةنطيَزةكانيان بؤ دسبةسةراطرتني هةموو جيهان و كؤنترؤلَي سةرضاوةكاني جيهان طةورة بووم.ئيَمة هةموومان دةمانزاني كة ئةمة رةوشي سياسي حيزبي رةسمي ولاَت بوو هةر بؤية ئةم مةسةلة لة بواري ثروثاطةندةوة تواناييةكي ئةو تؤي نةبوو بةلاَم ئةمرؤكة زؤرتر لة 15 سالَ ثاش ئةورؤذانة و ثاش هاودةستي ئامريكا و ئالَمان بؤ دابةش كردني يوطوسلاوي, هيَرش بؤ ئةفغانستان و دةستدريَذي نيزامي بيَ رةحمانة و فريوكارانة ي دذي ئيَراق بة مةبةستي طةشة ثيَدان بة بالاَ دستيان دا لة رؤذهةلاَتي ناوةراست بة تةواوي دةركةوتووةكة هةر ضي سةبارةت بة مةبةستةكاني رؤذئاوا بة ئيَمةيان دةوت ئةوثةري راستي بوو. جؤرج بووشي طاوان و هاوريَي وةفاداري تؤني بليَر بة ئيَمة دةلَيَن كة ئيَمة يان لايةني ئةوانين يان لايةني تيرؤريستةكانين. بةلاَم ريَطايةكي ديكةش هةية و منيش دةيزانم, ضونكة ئةزموونيم كردووة.

 

سةرضاوة: رؤذنامةي سةرماية

+ نوشته شده در  86/04/27ساعت 15:13  توسط سمکو  | 

دوو روانطةي دوواليست

دوو روانطةي دوواليست

لة دذي كؤمؤنيسم و سوسياليسم

لة تويَي دووبابةت دا

(لة ولام بة هوشيار مةحموودي و باواي ثير)

ن:سمكؤنووري

 

تيَبيني: ئةم بابةتة لة دوو ذمارةي روذنامةي ضاوديَر كة لة كوردستاني عيَراق دا دةر دةضيَت لة ضاث دراوة.

 

دوو ذمارةي 110 و 111ي رؤذنامةي ضاوديَر كة لة كوردستان بلاَو دةبيَتةوة, دوو بةشي بابةتيَكيان لة خؤ طرتووة, لة ذيَر ناوي( هيَرشي كةسايةتيةكي دواليست بؤ سةر كؤنطرةيةكي يةكطرتوو)) كة لة لايةن هوشيار مةحمووديةوة نووسراوة. هةلَبةت بة لة بةرضاوطرتني ئةوةي كة ئةم بابةتة دوو شيَواز ئةدةبياتي هةية و لة هةنديَك شويَن لة نووسراوةكة دا طوتاري كوميتةي ناوةندي بة سةري دا زالَة, وا ديارة كة لة لايةن هوشياري مةحموودي و عةبدوالاَي موهتةديةوة  نووسراوة ئةطينا ئةو كؤنطرةي كة هوشياري مةحموودي بة يةكطرتوو لة قةلَمي داوة بوو بة سةرضاوةي سةرهةلَداني ضةن بالَي دذ بة يةك بة بيَ بووني جياوزيةك لة باري سياسيةوة و تةنانةت كةسي وةك ئةم بةريَزةش بة هةنديَ هؤوة كة دةكريَت باسي ليَبكريَت دةنطي نةهيَناوة كة لةم كؤنطرةدا حازر بيَت كة ئيَستا نووسراوةكةي خيتابي كوميتةي ناوةندي بة خؤوة بطريَت.بةلاَم من دةمةويَت بة بيَ لةبةر ضاوطرتني ئةوةش ولاَميَكي كورتي ئةو هةلَويَستانة بدةمةوة و بيسةلميَنم كة ئةوان بؤ ناسيوناليستن و بؤ ريَكخراوةكةيان هةلَطري ريَبازي سوسياليستي نيية و لة لايةكي ديكةشةوة بؤضي ناسيوناليسم و سوسياليسم ثيَكةوة هاوكيَشةيان نية. دةبيَ ئةوةش روون بكةمةوة كة بابةتةكةي ئةم بةريَزانة لة وةلاَم بة بابةتي كةسيَك  بة ناوي (باواي ثير) دراوةتةوة كة هةر لةم رؤذنامةداو لة ذمارةي 102دا بابةتيَكي نوسيوة لة ذيَر ناوي ( كؤنطرةي كؤمةلَة دريَذة دان بة دواليزمي ئايدؤلؤذيك). هةلَبةت باواي ثيريش بة شيَوازيَكي ديكة ويستووية بة بيري فراوانخوازي كورديَكي ناسيوناليست شةري خؤي لة طةلَ سوسياليسم بكات. ليَرةدا ثيَويستة بةم مةسةلةش ئاماذة بكةم كة بؤ رةخنة طرتن لة نووسراوةكةي ئةم بةريَزانة و هةروةها لة ريَطاي ئةم نووسراوةوة, رةخنةطرتن لة سياسةت و ئامانجي سياسي ريَكخراوةي زةحمةتكيَشان ثيَويستة تيشك بخةينة سةر ضةن بةشيَك لة نووسراوةكةيان هةر بؤية ضةن بةش لةم نووسراوةم كة لة ضاوديَردا بلاَوكراوةتةوة دةقاودةق هيَناوةتةوة.

لةراستي دا بؤ كةسيَك كة تةنيا ضةن كتيَبي ماركس و ئةنطلس و لنيني خويَندبيَتةوة بة جواني بؤي دةر دةكةويَت كة ئةم تيَزةي لةم بابةتةدا نووسراوة ضةندة ثاي لة سةر ئةرزةو ضةندة لة نيَوان ئةم قسانة دا و تةحليليَكي ماركسيستي مةوداو بؤشايي بةدي دةكريَت.نووسةر هةلَبةت بؤثاساو كردنةوةي ئةم مةسةلة, كة لة نوسينةكةي دا توشي هاتووة بة ثةنا بردنة بةر نيَوي ماركس و مةندل و ميَزاروش و... هةولَي داوة ئةم كةم و كورتيةي كة بة رووني وةبةرضاو دةكةويَت ثاساو بكات.بةلآم نووسةر ويستويةتي بة خويَنةر بليَت كة ئةوةي كة ئيَمة دةيلَيَن ريَضكةيةكي نامؤ نيةو  زانستيةو تازة بوونةكةشي رةنطة لةوةدابيَت و دواي ماركس و ئةنطلَس ئيمة هاوكيَشةي  ناسيوناليسم و سوسياليسممان دروست كردووة بة جؤريَك كة  ماركس و ئةنطلس لةو سةردةمةدا نةيانتوانيوة بةلآم بة بيَ لةبةر ضاو طرتني ئةوةي كة ئةطةر ماركس و ئةنطلس ناسيوناليسم و سوسياليسميان بو ئاشت نةبوةتةوة لة بةر نةزانين و نةتوانين نةبووة بةلَكو لة بةر ئةوة بووة كة ئةم دوو تئَؤرية دذي يةك و لة طةلَ يةكدي دا ناتةبان بةلآم ئةمةش ناكاتة ئةوةي كة ماركس و ئةنطلس و لنين نةيانتوانيوة لة سةر هيَلَيَكي ماركسيستي _لنينيستي ريَطا ضارةيةك بؤ ستةمي نةتةوايةتي رةضاو بكةن.بةلآم ئةم تيَزة نةك هةر تازة نية بةلَكو ئةمة هةر ئةو باسانةي سةردةمي ماركس و ئةنطلسة كة بة توندي دةكةوتة بةر رةخنةي ئةوان و بة ريويزيؤنيسم وئؤثؤرتؤنيسم و لادةر لة ماركسيسم ناويان دةركرد.هةر بؤية كاتيَك ئةم دو بةشة لة نووسراوة هاوبةشةكةي هوشيارمةحموودي و عةبدولاَ موهتةدي دةخويَنينةوة دةبيَ ئيَمة وةك ضةث و كؤمؤنيست فةلسةفةي سياسي و ئالَترناتيوو بنةما فيكري و ستراتيج و سياسةتي جةريانيَكي راست و زائيدةي نيزامي سةرمايةداري و دواي,  دوابةرةي ناسيوناليسم واتة وةك كةسايةتي دؤن كيشوت بدةيَنة بةر رةخنة تا وةكو بزانين رةوتيَكي وا ضةندة ناسيوناليست و ضةندةش سوسياليستة.

بؤية ليَرة دا باس لة ئالَترناتيوو ستراتيج و فةلسةفةي سياسي و بنةما فيكري و سياسيةكان ديَنمة طؤريَ تا نووسراوةكة بة  بةلَطة بيَت و لة راستيش دا بة هؤي ئةم فاكتةرانةشةوةية كة ئيَمة دةتوانين هةر رةوتيَكي سياسي بناسين و ثيَش بة بةكار هيَناني نابةجيَي ناوي سوسياليسم و عةدالَةتخوازي و ماركسيسم بطرين كة هةنديَك نووسةر نووسراوةكةيان دةخةنة قالَبيَكي  ضةث و سوسياليستيةوة . واتة ناوبراويش لةم نوسراوةدا تةنيائاماذة بة سوسياليسمي بيَ ثراكسيس دةكات. واتة سوسياليسميَك كة تةنيا لة نوسراوة دا ديَت و دةركةوتةي سياسي و عةمةلي لة نيَو ضالاكيان دا ويَنا نابيَت. بةلآم لة بةرابةردا بة خةستي باس لة كوردايةتي و طةلي كورد و لةم وشانة دةكريَت كة كةسيَك بة باشي نةيانناسيَت ثيَي وادةبيَت ئةوان بة ثشت كردن لة رابردووي خؤيان باوةشيَكي ئاوةلاَيان بؤ كورد كردوةتةوة.

دةمهةويَت ئةوة بليَم كة لة باري فةلسةفيةوة ئةم تيَزة بة تيَزةكةي كانتةوة طريَي خواردوة كة دةلَيَت: راستي يان حةقيقةتيَك لة ئارادا نيةو ئيَمة هيَض كات ناطةيةنة راستي يان بةرةي تازةي نيَئؤكانتةكان يان ثؤست مؤديَرنة كان, كة لةم ئاراستةدا لةو بروايةدان كة راستي دةتوانيَت ضةن لايةن و بؤعدي هةبيَت.واتة هةم ئيسلامي سياسي راست دةكات و هةم ناسيوناليسم راست دةكات و هةم نيزامي سةرمايةداري بةرةو راستيمان دةبات.هةر بؤية ئةم بةريَزة لةسةرتاثاي نووسراوةكةي دا بة شيَوةي روالَةتي و رووكةشيانة لة سوسياليسم دةدويَت تا بةم جؤرة خؤلَ بكاتة ضاوي خةلَكةوةو بليَت هةم سوسياليسم راست دةكات و هةم ناسيوناليسم.هةلَبةت من ئةمانة لة سةركاغةز وايان دةليَم ضونكة ئةم جؤرة ريَكخراوانة لة بنةرةتدا بة دواي ئةم جؤرة سياسةتةوة نين.

دةنا سوسياليسم زانستةو ئةوان حيسابيان لة طةلَ ئةم ريَبازة بة تةواوي ديارة بةلاَم بؤ دةبيَ وشةي ديموكراسي بورذوازي, شورايي و كريَكاري و ناسيوناليسم بخةنة ثالَ يةكةوة. ولآم ئةوةية كة سوسياليسم بؤ ئةوان بؤ روذاني تةنطانة و بؤ روذانيَكة, كة كاتيَك ئاسؤي ناسيوناليسم لة ئاكامي طةشةي خةباتي ضينايةتي لة لايةكةوةو رةوتي روو لةطةشةي نيزامي سةرمايةداري لةلايةكي ديكةوة ليَلَ و مةتريسيداربوو خؤيان بة ضةث و سوسياليست لة قةلةم بدةن و كاتيَك ئةمثرياليسم بةرذةوةندي لة طةلَ ناسيوناليسم دا لة يةك نزيَك بووة بةلاي سةرمايةداريدا بكةون.واتة لة باري فةلسةفيةوة, دانةبران لة ئةم يان لة ئةو و كةوتنة ضةقي هةلَويَستي هةم ناسيوناليسم و هةم سوسياليسم بة روالةتي و طرتنة ثيَشي هةلَويَستي ثؤست مؤديَرنانة بؤ ئةم مةبةستةية. بةلآم ئةوةي لة لاي من طرينطة ئةوية كة ناوبراو لة ولامي باواي ثير نةك رةخنةيةكي ماركسيستي بةلَكو جاريَكي ديكة راست بوني جةريانةكةي خؤي دووثات دةكاتةوة و لة ولآمي باواي ثبردا تةنيا ريَطايةك كة بة خةيالَي خؤي بؤ ضارةسةري كيَشةي كوردي لة قةلةمي دةدات و كؤمةلَة و حزبي كؤمؤنيستي ئيَراني ثيَ تاوانبار دةكات كة طؤيا ريَطةي درةبازبوونيان بو طرفتي كورد نية, نيَئؤليَبرالَيسمة كة مةحموودي بة خةلاَتي داهاتوو دةسنيشاني دةكات و ناوي ليَدةبات  و دةيشيهةويَت بليَت كة هيَشتا لةبةرةي سوسياليسم داية با بزانين بة كورتي كاركردة خراثةكاني نيَئؤليبرالي لة ئاستي جيهاني دا, كة موهتةدي بؤ ئيَراني داواي دةكات كامانةن و بؤ ئةمانة بة دذي ضيني كريَكارة. هيَنانة خوارةوةي بة زؤري حةقدةستةكان لابردني لةمثةرةكاني بةردةم جموجولي سةرماية  دووبارة دابةشكردنةوةي سةروةت و سامان لة خوارةوة بؤ سةرةوةو هةلَوةشاندنةوةي تةشةكولة كريَكاريةكان  داسةثاندني ياساكاني سةرماية بة سةر كار و سيستمي خانة نشيني و خانةنشين كراوان و هةموو لايةنةكاني ديكةي ذياني خةلَك, ذينطة و سيستمي ثةروةردة وبارهيَنان و دةرمان و لةشساغي و  دةركردني بة كؤمةلَي كريَكاران كة سةرتاثاي كؤمثانيا نيَودةولَةتيةكانيشي طرتووةتةوة ...... هتاد ضةن بةشيَكي كورت لةو بةلاَيةن كة موهتةدي بؤ ئيَران و كوردستان داواي دةكات و خؤي و ريَكخراوةكةي لة ذيَر ناوي كورد و حةلي ستةمي نةتةوايةتي ثيَ حةشاردةدات.

 هةلَبةت هوشيار وموهتةدييةكان و باواي ثير دو رووي دراويَكن. لة راستي دا ئةم تيئؤرية بة ناو تازة تةنيا مةسرةفي ناوخؤي هةيةو تةنيا كةساني وةك ئةم بةريَزةي ثيَ دةخةلَةتيَت و وشةي سوسياليسميش لة نيَو ئةوان دا بؤ ذيَست طرتنة بؤ ئةو بالَةكةي تر واتة( بالَي عومةري ئيلخانيزادة) كة بة سراحةتةوة خؤيان بة ناسيوناليست دةزانن و بةم جؤرة ئةم وشةيان كردوة بة تفاقي شةري جةناحي و ئيَستايش دةبينين كة ئةم سازمانة لة ريزي حيزبة ناسيوناليستةكاني تردا دايةو لة بيَ ئاسؤيي سياسي دا تووشي قةيراني نيَوخؤيي لة تةشكيلاتي كوردستان و دةرةوي ولاَت دا هاتوون .

بةشيَكي ديكةي نووسراوةكة ضةند رستةيةكي جالبي لة خؤ طرتووة كة تةنيا بة دةزطاي فكري راست و ناسيوناليستيةوة  وةها هةلَويَستيَك هةلَدةهيَنجريَت و ئةمةش ئةمانةن:(مةيلي ضةث لة ئازاديخوازي نةتةوييدا لة هةمانكاتدا ريَطة بة هيض هيَزيَك نادات كة ضاوثؤشي لة مافة نةتةوةييةكاني نةتةوةي بن دةست بطريَت و بؤ ئةم مةبةستةش ثشت ئةستووربوون بة وشياري نةتةوايةتي هيَزي جةماوةر لة ثيَناوي ئامانجي يةكساني طةلاندا, بة بيَ خليسكان و ترازان بةرةو ناسيوناليسم و شيَونيسم, خةسلَةتي هيَزة ضةثةكانة.ريَك بة ثيَضةوانةي هيَزة ليبرالَةكان كة لة سياسةت دا ثشت بة ئالَوويَر لة ئاستي سةرةوةدا دةبةستيَ. هيَزي ضةث طةلاَلَةي خؤي بؤ ئةم مةبةستة ثيَشكةش دةكات(فيدراليسم مافي دياري كردني ضارةنووس, سةربةخؤيي و هتد) لةراستي دا ئةوةي كة لةم رستةدا فورمولة كراوةو بة دووبةش دابةش كراوة تةنيا يةك بةشة و ئةويش نةك طرينطي دان بة دةنطداني دانيشتواني  كوردستان بو ضارةنووسي خؤي يان هةمان مافي دياري كردني ضارةنووس بةلَكوو بيَ ئةم لاو ئةو لا قبولَ كردني فيدراليزم وخودمختاري , يان سةربةخؤيية بة بيَ ئاماذة كردني بة ناورؤكي ضةث و سوسياليستي ئةم تيزة كة من ثيم وانية لة بيريان ضوبيَتةوة ضونكة بؤئةم رستة كة بةلايانةوة زؤريش طرينطة و برياريان داوة لة داهاتودا  لة سةر هيَلَي ئةم سياسةتة دةولَةتي كوردي ضوارثارضة بة ثالَثشتي ئةمثرياليسم بؤ خةلَكي كورد ثيَك بينن. ئةوةي كة باسمان لة دواليست كرد لةم رستةدا بة جواني دةردةكةويَت. لة راستي دا حيزبي ضةث و كؤمؤنيست دةبيَ هةم لة لايةكةوة سياسةت و بةرنامةي رةوتة ناسيوناليستةكان بداتة بةر رةخنة و هةم لة لايةكي ديكةوة خوازياري هةلوومةرجيَك بيَت كة خةلَكي دانيشتووي بةشة جؤربةجؤرةكاني ئيَران كة لة ذيَر ستةم و ضةوسانةوةدان بؤ خؤيان لة كةش وهةوايةكي ئازادو ديموكراتيك دا ضارةنووسي خؤيان دياري بكةن. واتة حيزبي ضةث و كؤمؤنيست ئامرازيَكة بؤ ئةوةي خةلَك دةسةلاَت و ضارةنووسي سياسي خؤيان نةك لة ريَطاي ثارلمانةوة بةلَكوو لة ريَطاي شوراكانةوة بة دةستةوة بطرن. بةلاَم دواليزمةكة ليَرةداية كة طةرضي بة روالَةت باس لة يةكساني طةلان دةكريَت بةلام وشياري ضينايةتي كة مةبةستي سةرةكي حيزبي ضةث و كؤمؤنيستةكانة تا ئاستي وشياري نةتةوايةتي لة لايةن ئةوانةوة دابةزيوة, هةلَبةت ئةمة بةشيَك لة دواليزمةكةية بةشيَكي ديكةي ئةوةية كة دةلَيَن هيَزي ضةث طةلاَلَةي خؤي ثيَشكةش دةكات كة ئاماذة( بة فيدراليسم وسةربةخؤيي و ........) دةكريَت. ئةمةش بؤ سةرليَشيَواندن هاتووة و لة لايةكةوة هةم مافي دياري كردني ضارةنووس ثيَشيَل كراوة و هةم ئاماذة بة  هيض ميكانيزميك بؤ دياريكردني ضارةنووسي دانيشتواني بةشةجؤربةجؤرةكان لة ئيَران بة ئازادي و بة دةستي خؤيان تيَيدا نةهاتووة و هةم بؤ دانيشتواني كوردستان و بةشةجؤربةجؤرةكاني ئيَران تةعين تةكليفي كردووة. واتة ئةطةر كورد مافي دياريكردني ضارةنووسي وةك مافي خؤي بةرز كردةوة عةبدولاَي موهتةدي و ريَكخراوةكةي وةك سياسةتي ئيَستاي رذيمة سةركوتطةرةكان بةرةنطاري خةلَكي كوردستان دةبيَتةوةو ثيَيان دةلَيَت كة فيدراليسم باشترةو ئيَمة مافي ئيَوة باشتر دةناسين.جيالةمةش ئةوةي ناسيؤناليزميَكي خةستي تيَهةلَكيَشي رةوتي بة ناوضةيي بووني ئةم سازمانة دةكات ئةوةية كة ئةو فيدراليزمةي كة ريَكخراوي زةحمةتكيَشاني كوردستاني ئيَران بانطةشةي بؤ دةكات و لة راستيدا ستراتيَج و بةرنامةي سياسيان بؤ داهاتووي ئيَران و كوردستان ثيَك ديَنيَت هةر هةمان فيدراليزمة كة حيزبي ديموكراتي كوردستاني ئيَران, وةك حيزبيَكي بورذوا ناسيؤناليست داواي دةكات و لة راستي دا يةكةم فاكتةري نزيك بوونةوةي ئةم دوو ريَكخراوة لة باري ستراتيَجي سياسيةوة (ثاش ثشتيواني كردن لة سياسةتةكاني ئامريكا) لةوةداية كة ريَكخراوي زةحمةتكيَشاني كوردستاني ئيَران و حيزبي ديموكراتي كوردستاني ئيَران ئينتيمايةكي سياسي و ضينايةتيان ثيَكةوة هةية و لة باري ستراتيَجةوة هاوتةريبي بورذوازين. لة سيستمي فيدرالي دا بة ئاماذة بة بواري ئابووري و بوارةكاني ديكة دا دةتوانين بيسمةلميَنين كة بؤ خؤي ثةرةثيَدةري نايةكساني و ضارةسةر نةكردني ستةمي نةتةوايةتية و بة تايبةت لة قةلَةمرةوي ئابووري داية كة بة ئاشكرا بؤمان دةردةكةويَت, ضؤن مرؤظةكاني ثيَدابةش دةكريَت و لة راستي دا ضؤن هةر لة ئيَستاوة وةك ثيلانيَك بؤ لةت لةت كردني زطي كورد و فارس خؤي ويَنا دةكات.

دةبيَ لةم ئاراستةش دا ئةوة بلَيَن كة هةموو ئةم فاكتةرانةي كة وةك مافي كورد لة قةلَةم دراوة و  بة ثيَي خؤريَكخستن لة طةلَ سياسةتي ئةمثرياليسمة و ئةوان بؤياني دياري دةكةن جا ئةمجار دةلَيَن كة ئيَمة دوطماتيست نين و طؤرانمان بة سةردا هاتوو و ئةوة حيزبي كؤمؤنيستة كة دوطماتيستة و نةطؤرة.,ئةلَبةتة كة باس لة طؤران ديَت بة تةئكيدةوة لة ثيوةند بةم  ريَكخراوةي ئةوانةوة كة ئيدعاي سوسياليسم دةكات طؤران بة ثيَي ديالكتيك نةبووة , واتة لة كاتي جيابوونةوةي ريَكخراوةي زةحمةتكيشان لة كؤمةلَة و حيزبي كؤمؤنيستي ئيَران كة بةرةو راست وةرضةرخان لة جةوهةردا طؤران و خليسكان بةرةو ميَتافيزيك و لا دان لة ديالكتيك كة لةمةو بةدوا هةر طؤرانيَك لةم ريَكخراوة ناسيوناليستية بيَتة ئاراوة ميَكانيكي و بةزةبري هيَزي دةرةكي دةبيَت نةك لة سةر ئةساسي ثيَويستي و زةروورةتيَكي ضينايةتي . ئةم طؤرانةش كة لةم دواييانة دوضاري هاتن لةم طؤرانة ميكانيكيانة بوو كة لة سةر ئةساسي لا دان لة مرؤظ بة عام و زياتر بة ئامرازكردني ئينسانةكان و  خؤ ريَكخستن لةطةلَ رةوتي زؤرتر لة خؤنامؤبووني مرؤظايةتي كة لة ولاَتاني تازة ثيشةييدا كةثيَيان ناوةتة  طؤرةثاني تيَوة طلاني عةقلَيةتي كالايي, ئةمة وةك ريَضكةيةك دةكةنة شوناسيَكي ضارةهةلَنةطر كة دةبيَ كورديش ئةوقؤناغة  ئةزموون بكات و ليَي تيَثةربيَت. بةلاَم ئةمة هةر ئةو قؤناغةية كة ماركس لة ثيَشكةوتني ثيشةيي سةرمايةداري دا بة مةسةلةي لة خؤبيَطانة بوون ناوي ليَدةبات كة ضؤن شوناسي مرؤظايةتي تيَك دةهاريَ و مرؤظ ضيتر لةم موناسباتة تةوليديةدا حيسابي مرؤظ بووني بؤ ناكريَت. سياسةتي ئةم ريَكخراوةيةش لة سةر ئةساسي خليسكان بةرةو شوناسي مرؤظ و دارشتني سياسةت بةرنامةي حيزبي لة سةر ئةساسي ئةم شوناسةية.

بةلاَم لةوانةية ثرسيار بكريَت ئةي طؤراني ديالكتيكي ضؤنة؟ ولاَم ئةوةية كة لة ناو ثيَكهاتةو ضؤنيةتي ضالاكي حيزبي و بؤ وشياري ضينايةتي و تةنانةت لة باري سياسي و تيَئؤريش دا طؤارِاني ديالكتيكي لة ئاراستةي بةرذةوةندي ضيني كريَكار بة بيَ كاريطةري  هةر جؤرة شوناسيَك كة بةرذةوةندي ضيني كريَكار بخاتة مةترسيةوة كة ئةم مافة بؤ كةسيَكي دياريكراو يان حيزبيَكي دياريكراو كة خؤي لة ثشتةوةي ئةم شوناسةوة بؤ دةسةلاَت حةشارداوة دةكريَت طؤران لة حيزبي كؤمؤنيستي دا بيَتة ئاراوة و لة راستيش دا هةر بة هؤي وةها طؤران و زةروورةتيَكي ضينايةتي لة نيَو بزوتنةوةي كريَكاري سةراسةري لة ئيَران دا دةبيَت كة لة كؤمةلَة دا طؤران ديَتة ئاراوة و ريَبةراني كؤمةلَة لة ئاراستةي ئةو بةرذةوةنديةوةية هةلَدةستن بة ثيَك هيَناني حيزبي كؤمؤنيستي ئيَرانةوة , بة بيَ ئةوةي كة ئةم كارة ببيَتة هؤي لادان لة ئازادي و بةرابةري يان بةرتةسك كردنةوةي خةباتي كؤمةلَة تةنيا بة ناوضةيةكي دياريكراو كة بةرةو ناسيوناليسم بمانبات. جيَطاي خؤيةتي بليَن كة لةم روانطةوة طؤرِان ض لة قالَب و قةوارةوة و ض لة بةرنانة دا دةبيَ لة بةرذةوةندي ضيني كريَكار دا بيَت و ئازادي و بةرابةري بة مانا سوسياليستيةكةي تيَدا مسؤطةر بيَت. جةوهةر و ناوةرؤكي سياسةتي ضةث و كؤمؤنيستةكان ثةرذانة سةر بايةخة مرؤظايةتيةكانة.

بةلآم لة كؤتايي بةشي يةكةمي بابةتةكةي ناوبراو ضةن رستة وةبةر ضاو دةكةون كة ئةو ئيديعاي من كة ئةوانم بة ئؤثؤرتؤنيست ثيَناسة كردووة ثشت راست دةكاتةوة. ئةم بةريَزانة لةم بةشةدا وا خؤ دةدؤزن:(ضةثرةوي منالَؤكانة حكا لةمةدا بووة هؤي ئةوةي كة طةلاَلَةيان بؤ كيشةي كورد ثيَشكةش نةكردو دةيانطوت ضونكة جولاَنةوةيةك لة ئارادانية, ثلان و ثروطراميَك بؤمةسةلةي نةتةوةيي ثيَويست نية, ئةلَبةت ليَرةدا با ئةوة بلَيَن كة ئةمة طوتاري سةردةمي جيابوونةوةي (كؤمةلَة) لة حكا بوو, بروا ناكةم ئيَستا حكا و ريَكخراوة كوردستانيةكةي لةم قسانة بكةن, ضونكة رووداواكاني "سيَي رةشةمة, خؤثيشانداني هاويني 84 و خؤثيشاندان بؤ ثشتيواني لة فيدراليسمي كوردستاني باشوور"سةلماندي كة نةك جولاَنةوة لة ئاراداية, بةلَكوو هةستي نةتةوايةتي هاوبةش لة طشت كوردستان دا بةهيَزةو وةكوو ذيلةمؤ هةر نةختيَك باي ئازادي ليَي بدات طةش دةبيَتةوةو دةوروذيَت  هةلَدانةوةي لاثةرةي درؤينة لة سةر ئةم ئيدعايةي هوشيار شتيَك نية كة لة خةلَكي كريَكارو زةحمةتكيَشي كوردستان شاراوةبيَ  و كؤمةلَةو حيزبي كؤمؤنيستي ئيَران ئةطةر تةحةسوني طشتي هاويني سالَي 84 بة دةسكةوتيَك لة بزووتنةوةي شؤرشطيَرانةي كوردستان دا دةزانن بؤ ئةوةية كة لة سازمان دان و هيدايةتي ئةو حةرةكةتةدا دةورو نةقشيان بووة. ئايا خةلَك لة هوشيار و عةبدولاَي موهتةدي ناثرسن كة ئيَمة ئاطاداريةكان و راطةياندنةكاني ئيَوةمان لة بيرة واتة راطةياندني ذمارة( 14 ) كة داواتان لة خةلَك كرد كة بانطةوازي مانطرتني طشتي ئيَمة ثشتيواني ليَناكةين و تةنانةت ئةوةندةي بؤشتان كرا بةردتان خستة سةر ريَي. ئةم مانطرتنة طشتية كة خةلَك بة سةركةوتووييةوة بة بانطةشةي راطةياندني كؤمةلةو حيزبي كؤمؤنيستي ئيَران بؤمانطرتني سةراسةري لة كوردستانةوة ضوون و ولاَمي ثؤزةتيظ لة لايةن ئةو كةسانةي كة ئينتيماي سياسي و ضينايةتي خؤيان لة طةلَ كؤمةلَة و حيزبي كؤمؤنيستي ئيَران و ئاسؤيةك كة خةلَك بؤ خؤيان دياريان كردووة دة رخست.. بةوجؤرةي كة ئيَوةش لةم رؤذانة دا بؤ وةها كاريَك هةلَبةت بة ثالَنةري بةرةي كوردي لة ناوخؤ كة بة تاقمي دووي خوردادي( جؤزةردان) دةناسرين و سةر بة بالَيَكي شكست خواردوي رذيمن ويستتان لة باتي مانطرتن لة سةراسةري كوردستان رؤذووي سياسي وةريَبخةن و هةموان ديتمان كة هيض هةوالَيَك لة هيض راطةياندنيَكةوة بة تي وييةكةي خؤشتانةوة لةم بابةتةدا بلاَو نةكرايةوة بة روني دةركةوت ئةم كارةساتةش بؤ ئةوة بؤ ئيَوة رووي دا ضونكة  لةبةرانبةرثيَكهاتةي ضةث و راديكالَي خةلَكي ئيَران و كوردستان دا راوةستاون. ئةطةر بؤكرانةوةي زياتري ئةم مةسةلة واتة رؤذووي سياسيش بيَت بة ثيَويستي دةزانم بلَيَم كة جؤريًَك ئينتيماي سياسي و مةزهةبي لةم ريَكخراوةدا بة نيسبةت مةزهةبةوة هةية كة لة هةموو بواريَك دا دةردةكةويَت بؤ ويَنة عةبدولاَي موهتةدي سالَي 84 لة وت و ويَذ لة طةلَ رؤذنامةي سةكؤي جةماوةردا دةلَيَت: ئيسلاميش وةك مةسيحييةت ثيَويستي بة ريفؤرميَكي طةورة هةية. وادةزانيَت طةر وتت ريفؤرمي طةروة كاريَكي طرينطت كردووة, ريفؤرم ريفؤرمة طةورةو بضوكي نية.   خواستي ريفؤرم لة مةزهةب دا هةلَويَستي كةسيَكة كة خؤي مةزهةبي بيَت و رةوتي وةلاناني مةزهةب لة هةموو موناسباتي ئابووري و سياسي و كؤمةلاَيةتي بةم ضوارضيَوة بةرتةسكةوة ببةستيَتةوة, واتة ئةطةر ئورثاييةكان مارتين لوتةر كينطيان هةبوو بة هؤي ئةم تيزةوة با كورديش مارتين لوتةري هةبيَت. ئةمانةة تيزي تازة نين جيا لة لادان لة ضةث نةبيَت. تةنانةت هةلَويَستي خويَندكاراني كوردستان و ئيَران كة سةرةراي ئةو هةمووة هةرةشةي كة لة سةريانة بةرانبةر بة مةزهةب و فيدراليسم لة ئيَوة كة بة ناو ئوثؤزسيؤنن راديكالَترة. بةلاَم جيا لةمانةش ضةن خالَي ديكة هةن كة دةبيَ لة سةريان هةلَويَستة بكةين. يةكةم ئةو ئيَدعاي كة ئةم بةريَزة بة نيسبةت حيزبي كؤمؤنيست وكؤمةلَة هيَناويةتة ئاراوة كة لة كوردستان جولاَنةوة لة ئارادا نية و دووهةم هيَنانةوةي  نموونةي سيَي رةشةمة و خؤثيشانداني خةلَكي كوردستان لة بةناو ثشتيواني لة فدراليسم .

يةكةم جار دةبيَ ئةوة بلَيَن كة ئةو ئيدعايةي كة دةوتريَت لة كوردستان جولاَنةوة نيةو و طؤيا كؤمةلَةو حزبي كؤمؤنيستي ئيَران وتووية ناراستة و هةر بؤية لةم بوارةشدا ئاماذة بة هيض راطةياندن نوسين و وتوويَذيَك ناكةن .هةموان دةزانن كة لة كوردستان بزوتنةوةيةكي شؤرِشطيَرِانة و ئازادي خوازانةو ضةث و راديكالَ لة ئاراداية. كة لةم دواييانةدا و بة هاتنة مةيداني بزوتنةوةي كريَكاري كة دةتوانين لة ريَو رةسمةكاني يةكي ئةيار لة  رؤذي جيهاني كريَكار و و هاتنةمةيداني ذنان لة رؤذي هةشتي مارس رؤذي جيهاني ذن و رؤذي خويَندكار و بةرزكردنةوةي درووشمي راديكالَ لة لايةن خويَندكاراني ضةث وراديكالَدا بيانبينين.  دةتوانين بلَيَن كة بزوتنةوةيةكي ضةث و راديكالَ هةم لة ئيَران و هةم لة كوردستان لة ئاراداية كة بزوتنةوةي كريَكاري بة زةقي لةم حةرةكةتة ئيعترازيية دا رؤذانة دةبيندريَت. بةلاَم ئةوةي كة ئيَوة لةم رستةدا مةبةستتاني ثيَ دةطوازنةوة بؤ خويَنةر ئةمانة نية بةلَكوو ئةوةي ئيَوة مةبةستتانة بزوتنةوةيةكي ناسيوناليستية كة ئيَستا بة شيَوةي كورت ماوة بة يارمةتي ئامريكا دةتانهةويَت باوةشيَني بكةن. كة دةبينين ئةم هةولاَنة ئاكامي ثيَضةوانةي بة خؤوة طرتووةو ئامريكا لاني كةم ئةم ئةسلَة واتة شكست هيَناني ئةم كارةيان قبولَ كردووة ضيتر ثيَويست ناكات كة ئيَوة قبولَي بكةن. دووهةم ئةو نموونةي كة دةتانةويَت هاتنة مةيداني خةلَكي كوردستان وةك لة عةمةلكةردي جةرياناتي راست وناسيوناليست دةوةشيَتةوة بةم بيَ ئاسؤيية سياسيةي كة توشي هاتوون طريَي بدةن . خةلَكي كوردستان بؤ دةربربني رق و تورةيي خؤيان لة رذيم لة هةر دةرفةتيَك كةلَك وةردةطرن بةلاَم ناكاتة ئةوةي كة ئةم حةرةكةتة بةماناي ثشتيواني هةموو خةلكي كوردستان لة فدراليسم لة قةلَةم بدريَت. ئةم حةرةكةتة دةرفةتيَك بوو بؤ خةلَكي كوردستاني ئيَران هةم خواستةكاني خؤيان بيَننة طؤريَ و هةم ئةطةر خةلَكي ئيَراق و خةلَكي ضةوساوةي كوردستاني ئيَراق بة ئازادي بطةن ديارة بؤ ئةم مةسةلة هةستي خؤيان دةربريوة. ئةمة ناتوانيَت بؤ خةلَكي كوردستان كة خةباتيَكي دوورو دريَذيان لة طةلَ رذيمي ئيسلامي دا هةية تةنيا بةم مةسةلةوة طريَ بدريَت و مؤركي ناسيوناليستي ليَبدريَت.

 لةبةشي دووهةم وكؤتايي بابةتةكةي ئةم بةريَزانة دو رستة بة فؤنتي طةورة هاتووة كة جيَي خؤيةتي ئاماذةيان ثيَبكةين (ناسيوناليسم مةيليَكي كؤمةلاَيةتي ناو كؤمةلَي سةرمايةدارية, سوسياليسم طةشةكردوو لة سةرمايةدارية لة كاتيَك دا ناسيوناليسم يةكيَك لة بةرهةمةكاني سةرمايةدارية كة لة ئاكامي بيَعةدالَةتي سةرمايةداري دا سةر دةر ديَنيَ) ثاش ئةم رستة بيَ ئةوةي كة بة شيَوةي دياريكراو ئاماذة بة ناوي نووسةرةكةي كرابيَت بة ريز ناوي ماركس و ئةنطلس و مةندل و ضةن كةسي ديكة هاتووة, بؤ ئةوةي خويَنةر وابزانيَت كة ئةم رستة كة بةم شيَوة هاتووة و ئةم بةريَزة بؤ كاملَ كردني تيَئؤريةكةي دةستي تيَوةرداوة, لة لايةن ماركسةوة وتراوة . بةلاَم بة بيَ ئةوةش ئةوةي لةم رستة دا هةلَدةهيَنجريَن ئةوةية كة ناسيوناليسم وةك سوسيال ديموكراسي كة بة ثالَثشتي ريفؤرم و بة ناو بؤ بةريَوة بةرايةتي درووستي ئابووري ئةو بةلاَيةي كة بة يارمةتي ثارليمان بة سةر خةلَكي دا هيَناوة دوايين ريَطا ضارةي خةلَكي ئيَران وكوردستانة و لة ريَطاي ثارلمانةوة عةدالةت بة سةر خةلَك دا, دابةش دةكريَت. ليَرةدا سةرنجي خويَنةر بؤ ئةو ناميلكةيةي كة عةبدولاي موهتةدي ثيَش جيابوونةوة لة كؤمةلَةو حيزبي كؤمؤنيستي ئيَران رادةكيَشم كة لة روانطةي سوسياليستيةوة نيزامي سةرمايةداري و سيستمي ثارلماني دةداتة بةر رةخنة(سوسياليسم و ثارلمانتاريسم). دةبيَ ئةو مذدة بةهوشيار مةحموودي و عةبدولاَي موهتةدي بدةم كة ئةمةش ريويزيؤنيسم و ئؤثؤرتؤنيسمة. لينين لةم بوارةدا دةلَيَت: دياليَكتيكي ميَذوو بة ضةشنيَكة, كة سةركةوتني ماركسيسم لة بواري تيَئؤري دا, طوشار دةخاتة سةر دوذمناني كة بة بةرطي سوسياليستي خؤيان بة خةلَك نيشان بدةن......)*(مقدرات أموزش ماركس:لنين ئةزمووني ميَذوويي لةم بوارةدا نيشانيان داوة كة بورذوازي و وردةبؤرذوازي و لايةنطراني ئيدةئاليزمي فةلسةفي بؤ لة نيَو بردني ئةم تيَئؤرية شةري مان و نةمانيان لة طةلَ سوسياليسم دا كردووة. ئةم شةرة دواكةوتووة لة دذي كؤمؤنيسم و سوسياليسم, بة دوو شيَوةي ناوخؤيي و دةرةكي كراوة. يةكةم ريويزيونيسمي دةرةكي ئةوانةن كة بة راشكاويةوة كؤمؤنيسم رةت دةكةنةوةو مولَكداريةتي تايبةتي بة سةر كةرةستةي بةرهةمهيَنان ئةبةدي و ئةزةلي و هةتا هةتايي لة قةلَةم دةدةن. دووهةم ريويزيؤنيسمي ناوخؤيي كة ئةوانة لة نيَو بزووتنةوةي كريَكاري و ضينايةتي دا خؤيان لة بةرطي سوسياليستي دا (وةك طورط لة ثيَستي مةرِ) نيشان دةدةن. بؤ دةرخستني ئةم فاكتةرة ثيَويستيمان بة ثراتيك و كردةوةي زياترة كة بؤ ئةم مةسةلةش دةتوانين بة بةرنامةي كةنالَي ئاسماني رؤذهةلاَت تيَ ويَ ئاماذة بكةين. بة ديتني ئةم كةنالَة ئاسمانيةي ريَكخراوي زةحمةتكيَشاني كوردستاني ئيَران بؤمان دةردةكةويَت كة ضة سياسةتيَك تةعقيب دةكةن و لة راستي دا باشترين سةلَميَنةري هةموو ئيديعا درؤيينةكاني ئةوان بة نيسبةت خؤ ثيَناسة كةردن لة نيَو خةلَك دا بة سوسياليست بوون ئةم كةنالةَ ئاسمانيةية.تا ثيَش دةركةوتنيان لة تيَ ويَي رؤذهةلاَت رةنطة هةنديَك خةلَك مابن كة هيَشتا لةم ريَكخراوة بةطومان بوبن بةلاَم بة بينيني كةنالَي تةلةويزيؤني حيزبة ضةث و كؤمؤنيستةكان و هةلَسةنطاندني ئةم مةسةلةي كة ناوةرؤكي بةرنامةي كةنالَة ئاسمانيةكان ضةندة لة ثيَناو بةرذةوةندي خةلَك داية ئاسانتر بووةتةوة. لةم بوارةدا  دةميَنيَتةوة ناو بزوتنةوةي كريَكاري كة لة نيَو ئةم بزوتنةوةش دا كةس فريوي ئةم سوسياليزمة وردة بورذوازيةي ئةوان ناخوات طةرضي بة روالَةتيش بيانةويَت وةك حيزبة ضةث و كؤمؤنيستةكان باس لة كريَكار بكةن و هةولَ بدةن لةم ريَطاوة بزوتنةوة كريَكاري طةندةلَ بكةن.

بؤية لةم رستةدا وتراوة ناسيوناليسم و سوسياليسم لة نيَو كؤمةلَطاي سةرمايةداري سةردةردةهيَنيَت و ناسيوناليسم لة كاتي سةرهةلَداني بيَعةدالَةتي دا خؤ دةنويَنيَت و درؤش بة دةمي ماركسةوة دةبةستن. ئةطينا هةم ناسيوناليسم و هةم سوسياليسم لة دلَي كؤمةلَطاي سةرمايةداري دا سةر دةردهةهيَنيَت , بةلاَم ناسيوناليسم دةسكردي سةرمايةداريةو  بةرذةوةندي لة طةلَ ئةمثرياليسم دا ديَتةوةو ئةمثرياليسم لة هةمووبواريَك دا يارمةتي دةري ناسيوناليسم دةبيَت و تةنانةت حيزب و ريَكخراوةشي بؤ درووست دةكات و كةنالَي راطةياندنيشي بؤ ريَدةخات, بةلاَم ئةمثرياليسم بؤ سةرخستني سوسياليسم, ضونكة بةرذةوةنديان لة دوو ضيني دذ بة يةكةوة ديَت, هيض كات هةولَ نادات و ضاوةرواني ئةوةشي ليَناكريَت واتة ئةمثرياليسم بؤ خؤي ضاك دةزانيَت كة تةنيا كؤمؤنيستةكانن كة بة شيَوةي جيدي هةولَ بؤ بةرةنطاري و رووخاندني ئةم نيزامة نابةرابةرة لة ريَطاي شورشيَكي كريَكاريةوة دةدةن هةر بؤية بة توندي دذايةتي كؤمؤنيستةكان دةكات و لةم روانطةشةوة دةزانيَت كة حيزبة بورذوا و ليبرالَ و ناسيوناليستةكان و تةنانةت ئةوانةي كة هةولَ دةدةن وةك سوسياليست خؤيان بنويَنن هيض دةرةنجاميَكي خراثيان لة حاست بةرذةوةندي سةرمايةداري دا نابيَت بؤية تةنانةت يارمةتيشيان دةدات. و تةنيا ئةو فكرة لةم باوةرةداية كة لة ضةثةوة بؤ راست وةرضةرخابيَت. ليَرةدا سةرنجي خويَنةر بؤ كتيَبةكاني (ئيدوارد برنشتاين و كائؤتسكي) رادةكيَشم كة لة دوو دةيةي سةرةتاي سةدةي بيستةم دا نويَنةراني سةرةكي ريويزيؤنيسم و خةبات بة دذي سوسياليسم بوون و خةباتي ضينايةتيان رةت كردةوةو بةرةو سازش و ريَكةوتن و ريفؤرم, لة جياتي شؤرش, وةرضةرخان و ديموكراسي ثارليماني بورذوازي و شيَوينيسمي ئةمثرياليستيان لة باتي دةسةلاَتي كريَكاري و ئةنترناسيوناليسم داناو بة سوسياليسم لة قةلَةميان دا.

واتة ئةم هةموو فةلسةفة هيَنانةوة لة لاثةرةي يةك بؤ ئةوة بوو كة بليَن ئيَمة ناسيوناليست نين كةضي لةم رستةية دا دةليَت : ناسيوناليسم  لة ئاكامي بيَعةدالةتي دا سةري دةرهيَناوة واتة ئةمة بةو ماناية هةم ئيَمة ناسيوناليستين و هةم ناسيوناليسميش  بؤ بةر ثةرضدانةوةيةبيَ عةدالَةتي دةزانين ضيتر نووسةر ئةوندة خؤي ماندوو ناكات كة ئةطةر ناسيوناليسم بؤ بةر ثةرضدانةوةي بيَعةدالَةتية بؤضي ئةوانةي كة ثيَي طةيشتوون و دةولَةتي نةتةوةيان هةية بيَعةدالةتيشيان لة ثالَيا هةية.لةم بةريَزانة دةثرسم كة ئيَوة ثيَتان وانيةكة ئةطةر بة هةبوني دةولَةتي نةتةوة كة مةبةستي ئيَوةية بيَعةدالَةتي يان بة ماناي ئيَمةوة ستةمي ضينايةتي و بيَكاري و هةذاري و نابةرابةري و نةبووني ئازادي هةروا بةردةوامة بة هؤي ناسيوناليسمةوة ية كة ثاريَزةري نيزامي سةرمايةدارية؟؟

بؤ ويَنة ئاماذة بةوة دةكةم كة ئيدئؤلؤذي كؤماري ئيسلامي ودذايةتي كردني لةطةلَ رؤذئاوا واي لةم رذيمة كردووة كة لقيَك لة ئيسلامي سياسي ثيَك بيت كة لةطةلَ لقةكاني ديكةي جياوازي زؤري هةبيت بة جؤريَك كة لة طةلَ ئةو مؤديَلانةي ديكةي ئيسلامي سياسي لة ئؤردؤن و ثاكستان و ئةفغانستان و ولاَتة عةرةبيةكاني كةنداوي فارس جياوازي هةبيَت. بةو جؤرةي كة روذئاوا دذي رذيمي ئيسلامي ئيَرانة بةم ضةشنة لةطةلَ ئةواني ديكة تةعامول ناكات. ئةمة بةو مانا نيية كة رؤذئاوا دذي ئيسلامي سياسي بيت بةلَكو لة بةر ئةوةية كة رذيمي ئيسلامي لة ضةن بارةوة وةك ئابووري وسياسي دذايةتي رؤذئاواو بةتايبةت ئامريكا دةكاتةوة. بؤ ويَنة شيَري نةوتي ولاَتاني عةرةبي بؤ دابةزاندني نرخي نةوت لة سةروو 70 دولارةوة بؤ خوار 50 دولار بة يةك ئيشارةتي كونداليزارايس بة ئةنجام دةطات ئةمة بةو مانايةكة ئةم ولاَتانة طويَيان لة مشتي ئامريكاداية و ئةم مؤديلة لة ئيسلامي سياسي هاوثةيماني ئامريكان. ئيوَةش ثيَتان وانية كة بة ثيَك هيَنايني مؤديَليَك لة حيزبي سياسي بة روالَةت ضةث كة بةرذةوةندي لةطةلَ ئامريكادا يةك دةطريَتةوة هةم خؤتان فريودةدةن وهةم دةتانةويَت خؤلَ لة ضاوي خةلَك بكةن؟؟ بةشيَكي ديكةي بابةتةكةي هوشيارمةحموودي وةك لة نيَو ناسيوناليستةكان دا باوة هيَنانة ئاراي شوناسةو ناوبراو دةيهةويَت لةم بابةتةوة هةلَويَستي سياسي ثيَ هةلَيَنجيَنيت. ناوبراو دةليَت: كة لة رؤذهةلاَتي ناوةراست دا باسي شوناسي ئاييني و طةل و ...... هتد  باوة كة مةبةستي ناوبراو لةم ضةن نوقتة شايةت شوناسي لؤكالَتري وةك ناوضةطةرية كة لة راستي دا ئةم فاكتةرةش لة نيَو ئةم حيزبانة ضي ناكات !. بؤ ئةم هةلَويستة هةلَةية: ضونكة حيزبي ضةث و كؤمؤنيست لة باتي باس كردن لة شوناس و طريَداني ستةمي ضينايةتي, ستةمي نةتةوايةتي و ستةمي سةرذنان و دياردةكاني ديكة بة شوناسةوة يةكراست دةضيَتة سؤراغي ئةو هةلومةرجة ئابووري و سياسيةي كة ئيَران و ناوضةكةو جيهاني داطرتووة و لةم طؤشةنيطاوة دةروانيَتة مةسةلةكان و خؤي لةم بازنة تةنطةي شوناسي ناوضةيي و كوردستانيةوة رزطار دةكات و ئاماذة بة هةلومةرجيَك دةكات كة كورد و تورك و فارس و عةرةب وة ك ئينسان ثيَناسة دةكات. بةشيَكي كورت لةم شوناسة سوسياليستيانة ئةمانةن كة باس كردني لة لايةن ئيَوة واتة(ريَكخراوي زةحمةتكيَشاني كوردستاني ئيَران) بة هيَلَي سوور لة قةلَةم دةدريَت. ئاماذة بة هيَلَي هةذاري كة لة لايةن رذيمةوة بة 300000هةزار تمةن مةزندة كراوة و دواتر ئاماذة بةو دةرسةدة لة خةلَكي ئيَران كة لة ذيَر هيَلَي هةذاري دا دةذين و ئاماذة بة ريَذةي 9 تا 10 مليؤن كةس بيَكار  كة هةذاري و نةداريان ثيَوةندي بة كورد و فارس و تورك بوونيانةوة نية و ئاماذة بةو بةرنامة سياسيةي كة دةتوانيَت ولاَمدةرةوي ئةم طرفتانة بيَت. هةلَبةت نةتةنيا ئاماذةي بة روالَةتي كة ئيَستا ئيَوة ( ريَكخراوي زةحمةتكيَشاني كوردستاني ئيَران) لة ذيَر طوشارو ثةرةسةندني خةباتي ضينايةتي و دةرةنجامي ثيَضةوانةي ستراتيَجي ئامريكا لة ناوضةكةدا و بة تايبةت لة ئيَرا ن كة بةم شيَوة باسي دةكةن بةلَكوو دارشتني سياسةت و بةرنامةي حيزبي بؤ سرينةوةي ئةم طرفتانة لة كؤمةلَطادا و كاركردني بؤ ريَكخستني سوسياليستي لة نيَو كريَكاران دا هةر لة ئيَستاوة. نةك بضوك كردن و لةت كردني دةولَةتي بورذوازي سةراسةري و درووست كردني بورذوازي لؤكالَ واتة دةولَةتي بورذوازي ئيقليمي كوردستاني ئيَران و وادة ثيَدان بة خةلَك كة طرفتي بيَكاري و هةذاري لةم ريَطاوة  ضارةسةر دةبيَت. طرفتيَك كة كؤمثانياي جةنرالَ مؤتؤرز لة سيستمي سةرماية داري بة ثيَي عةقلَيةتي قازانج و كةلَةكةكردني سةرمايةو ضةوسانةوةو ركابةري  بؤي ضارةسةر ناكريَت و بة ثةنجاهةزار كريَكاري بؤ دةردةكات و..... ئةمانة ئةلف و بيَي كار بو وشياركردنةوةو بةهيَز كردن و ريَكخراوتر كردني ضيني كريَكار لة ئيَران و كوردستان دا ثيَويستة. ئايا دووبارةش دةبيَ بلَيَن كة بؤ دةرباز بوون لةم طرفتانة زماني يةكطرتووي كوردي ريَطا ضارةية؟؟ و دةولَةتي كوردي و فيدراليسم و خودموختاري و سيستمي ثارليَماني كة عةبدولاَي موهةتةدي ثيَش جيابوونةوة لة كؤمةلَة و حيزبي كؤمؤنيستي ئيَران لة كتيَبي ( سوسياليسم و ثارلمانتاريسم بة توندي رةخنةي ليَدةطريَت و لة روانطةي سوسياليستيةوة بيَكةلَك بووني ئةم سيستمة ليَك دةداتةوة ) بةلاَم ئيَستا رةخنةكاني ئةوكاتي وةردة طريَتةوة و ئةمةش بةناو قبولَ كردني رةخنة و جيَكةوتني ئةم هةلسوكةوتة لة نيَو ريَكخراوةكةي دا دةزانيَت. ئايا بؤ كورد شوناس طرينطة يان ناني شةو ئايا لة ئيَران شوناس باوة يان ئيَوة لة هةولَي  ئةوةدان كة جيَطايةكي بؤ خؤتان ثيَ ثةيدابكةن و ناني كوردايةتي لةسةر زطي خةلَكي فةقير و هةذار بخؤن؟؟

 بابةتةكةي  هوشيار مةحموودي و باواي ثير ئةوةمان بير دةخاتةوة كة "جان ميَنارد كينز" بة رةخنة لة" ئادام ئيَسميت" و "ريكاردؤ" كة وتبويان هةر بةرهةمهيَنانيَك  خؤي هيَزي كرِين ثيَك دةهيَنيَت و "جان ميَنارد كينز"  كة تئَؤريةكةي بة تيَئؤري كينزي دةناسريَت و هةروةها جؤزيَف شومثيتيَر بة رةخنةي توند لة دوو تيَئؤريسيةني ئابووري ناسي بؤرذوازي دةلَيَت: دةولَةت بة عةقلَطةراييةوة دةبيَ خؤي هيَزي كرِيني خةلَك ثيَك بيَنيَت واتة دةولَةت نابي تةنيا سةرنج بداتة عةرزة بةلَكوو دبيَ سةرنج بداتة تةقازاش و هةروةها لةم بوارةدا دةولَةت دةبيَ كار ثيَك بيَنيَت كة لة ئاكام دا و لة سةر ئةساسي ئةم تيَئؤريانة دةولَةتي ريفاة ثيَك ديَت كة ئيَستايش دةتوانين ئاكامي ئةم دةولَةتانة لة ئوروثاو ئامريكادا ببينين و هةروةها ئةو هةلومةرجة سياسي و كؤمةلاَيةتي و ئابووريةي كة لة ئاكامي دوايين قؤناغةكاني ئةم دةولَةتة كة لة سةر ئةساسي نيَئؤليبرالي كاردةكةن و هوشيارو عةبدولاَي موهتةدي و سازمانةكةي موذدةي ئةم سيستمةش بة خةلَكي كوردستان دةدات و دةيهةويَت لة سةكؤي كورسيةكاني ثارليمانةوة  ئةم ثرؤذة بة ئةنجام بطةيةنيَت. بةلاَم ئةطةرئاكامي نيَئؤليبرالي لة ثيَشكةوتووترين ولاَتاني جيهان هةذاري و ضوونة سةرةوةي ريَذةي خةلَكي ثةراويَز نشين لة شارةطةورةكاني ثاريس و لةندةن و واشينطتؤني ليَدةكةويَتةوة و ئةطةر ئيَوةش زانستي بؤ مةسةلةكة دةروانن و تووشي ميتافيزيسم نةهاتوون و بةردي مافي كورد و نةتةوةكاني ديكة لة سينطتان دةدةن بؤ دةبيَ ئةم بةلاَ بؤ خةلَكي ئيَران بخوازن؟  بؤ نابيَ لة ريَطا ضارةيةكي ديكة بير بكةنةوة؟؟ ئايا لة كوردستان يان ئيَران كةم ثةراويَز نشيني تيَداية؟ بةلاَم بة كورتي ئاكامي  ريَرةواني تيَئؤريةكاني كينز كة لة سةرمايةداري عةقلاَني داكؤكيان دةكرد ئيَستا ميليتاريسم و ريَطاكاني فةراسةنعةتي وةك  شةر و ئاذاوة بة ضةشني شةري يةكةم و دووهةمي جيهاني ليَكةوتةوةو ئيَستاش نيَئؤليبرالي بة تةنيا ريَطةي دةربازبووني نيزامي سةرماية لةم قةيرانة دةزانن واتة نانةوةي شةر لة ناوضةي رؤذهةلاَتي ناوةراست و شويَنةكاني ديكة بؤ دةسثيَراطةياندن بة نةوتي ئةم ولاَتانة و خستنة ذيَر باري قةرز و قؤلَةي خةلَكي شةر ليَدراو لة لايةن ناوةندةكاني ذيَر دةسةلاَتي سياسةتي نيَئؤليبرالي وةك (سندووقي نيَو نةتةوةيي ثارة و ريَكخراوةي تيجارةتي جيهاني و يونيسيف و...) , بةلآم لة بةرانبةر دا  "كارل ماركس" ئةم تيَئؤريانة دةخاتة تةنطذةوة و دةلَيَت: كة عةرزةوة تةقازا, رقةبةري دروست دةكات و لة ئاكامدا بؤضوونة سةرةوةي بةرهةمهيَنان كة تةنيا بؤ قازانجة, سةنترالَ بوون و ئينحيسارات, واتة قؤرخ بووني كالاَ لة دةستي يةك شيركةت يان مؤنؤثؤل دروست دةكات يان ئينحيسارات لة دةستي ضةن شيركةت دروست دةكات كة ئؤليطا ثؤل ثيَك ديَت, كة لة ئةنجامي ئةم بةلآية شيركةت و كؤمثانياكان سةنترالَ و سةنترالأ تر و كةلةبةري ضينايةتي و كةليَني نيَوان دةولَةمةند و هةرذار زؤر و زؤرتر دةبيَت.

واتة هوشياري مةحمودي لة رةخنة لة باواي ثير ئةم جؤرةي دواتري واتة نيَئؤليبراليسمي مةبةستةو و باواي ثيريش جؤورةكةي ثيَشتر بؤئةوان ثيَشنيار دةكات كة هةردوو دواليستن.لة سالَي 1943 تا 1973 ئةم قؤناغة كة ثاش سالَةكاني 1873 و نيَوان سالَي 1929 تا 1933 كة ئابووري ئامريكا توشي قةيران دةبيَت ئةم 30 سالَة واتة(1943 تا 1973) كة دةورةي طةشةو هةلَدان لة ئابووري ئامريكا دا دةبيَت بؤرذوازي واي ويَنا دةكات كة ئةمة دةركةوتةي تيَئؤريةكةي "كينزة "  لة حالَيَك دا ئةمة شةري جيهاني دووهةم دةبيَت كة ثيَش بة دوثات بوونةوةي قةيراني ئابووري ئامريكا دةطريَت بةو جؤرةي كة  ئةمثرياليسم بؤ قةرةبوو كردنةوةي قةيراني ئابووري شةري كةنداوي يةك و دوو(شةري خةليج) دةنيَتةوة بؤ كؤنترؤلَ و دةسثيَراطةيشتن بة سةروةت و سةرمايةكاني رؤذهةلاَتي نيَوةراست و كردنةوةي ثايطاو ناوطانةكان بؤ هةلَطيرساندني ئةو شةرانةي دةيهةويَ بة سةر حكومةتةكاني ئةم ناوضةدا بيسةثيَنيَ و دةبينين كة دواتر بة هيَرش بؤ سةر ئةفغانستان و عيَراق ئةم ثرؤذةية واريدي طؤرةثانيَكي ديكة لة ململانيَ و كوشت و كوشتاري بة كؤمةلَي خةلَكي بيَ تاوان دةبيَت و تا بة ئيَستايش هةر دريَذةي هةية. لةم ئاراستةيةش دا دةبيَت كة هةرةشةي هيَرشي نيزاميش دةكاتة سةر ئيَران لة حالَيَك دا كة هةرةشةي نيزامي سةر ئيَرانيش بةشيَكي طرينطي بة هؤي ئةوةوةية كة ئيَران دةيهةويَت كة داهاتي نةوتي خؤي كة لة فرؤشي نةوت بؤ شيركةتة غةيري ئانطلوساكسؤنيةكانةوة سةرضاوة دةطريَت نةك بة دولار بةلَكو بة يؤرؤ ئالوويَر بكات. دةنا  هةموو جؤرةي ستةميَكي ضينايةتي و ستةم لة سةر ذنان و ستةمةمي نةتةوايةتي و زؤر ستةمي ديكة لة ئيَران دا هةن و ئةمثرياليسم لة بةرذةوةندي دا نية كة ئةم ستةمانة ضارةسةر بكات ضونكة ئةم ستةمانة كؤلَةكةي مان و نةماني خؤيةتي . بةلاَم دةبيَنين كة لةم دةورةدا (1943تا 1973) كة شةري دووهةمي جيهاني ثيَش بة ويَنا بووني قةيراني سةرمايةداري دةطريَت كة  طروث, طروث لة كةساني ضةث و ماركسيست لة ماركسيسم دابرِان كة لةو كةسانة دةتوانين ئاماذة بة (سيدني هؤك, و ئاروين كرستؤ, ودانيةل بيَل و.. هتد) بكةين  كة لة ناودارترين تروتيَسكيستةكاني دةيةي 30 لة ئامريكابوون كة كةوتنة دواي بةرذةوةندي خؤيان و بةرذةوةند ضيني كريَكاريان وةلا نا, بةلآم مةبةست ليَرةدا ئةوةية كة ئةطةر لةو سةردةمةدا ليبراليسم و نيزامي سةرمايةداري بةم قوناغة لة طةشةي ئابووري بة ثالَثشتي شةري دووهةمي جيهاني طةيشبوو خؤ دةبي ئيَوة باش بزانن كة ئيَستا نيَئؤليبرالَي بةم شيَوة هةرةسي هيَناوة و ئيَستاش نةك هةر دةورةي 30 سالَةي طةشةي ئابووري ئامريكا نية بةلَكوسةردةم سةردةمي هةرةسهيَناني ئابووري نيزانمي سةرمايةدارية و هةروةها سةرهةلَداني بيري ضةث و راديكالَ و دذي ئةمثرياليستي, ئةطةر نةلَيَن هةموو جيهان بةلَكوو بةشيَكي زؤر لة جيهانة و لةوانةش لاني كةم دةتوانين سةرنجي خويَنةر بة رووداوةكاني ئيَران و سةرهةلَداني بيري ضةث و راديكالَ  لة ئيَران رابكيَشيَن كة  بة رووني دةري دةخات كة ئةم تيَزانة ئيَوة ثاي لة سةر ئةرزة يان سةري واتة سياسةت و ستراتيَجي سياسي ئيَوة ئةو كاتة بة باشي دةردةكةويَت كة دؤراوة,كة ئةم سياسةتة لة دلَي رووداوة سياسيةكان و بزوتنةوةكان دا, دا بنيَن و بزانين ئةم سياسةتةي ئيَوة لة كويَي ئةم بزوتنةوانةدا خؤي دةبينيَتةوة كاتيَك كة دروشمي سوسياليستي لة تاران و شارةكاني ديكة لة لايةن خةلَكي نارازيةوة بةرز دةكريَتةو ضةندة بؤشايي لة نيَوان ئيَوة(حيزبة بورذوازيةكان)و خواستي ئةم بزوتنةوانةدا بةدي دةكريَت؟.

 

 

 

+ نوشته شده در  86/03/31ساعت 15:47  توسط سمکو  | 

ويَراي سلاويَكي طةرم بؤ ئيَوة

خؤشةويستان لة سةر داواكاريتان فؤنتي ويَبلاطةكةم طؤرِيي

ئيتر خؤشيتان

 

+ نوشته شده در  86/03/31ساعت 15:42  توسط سمکو  | 

بؤضي موسولمان نيم ، بؤ ئاتةئيست و هؤمانيستم

بؤضي موسولمان نيم ، بؤ ئاتةئيست و هؤمانيستم

 

 

 

 من لة بنةمالَةيةكي موسولَمانةوة لة دايك بووم. دايكم هةموو بةيانييةك ناضاري دةكردم كة قؤرئان بخويَنم، نويَذ بة جآ بيَنم و مانطي رةمةزان بة رؤذووبم. لة سةرةتاي مندالَيمةوة كة تازة خةريك بوو ثآ دةطةيشتم، دايكم دةمي بردة ثيَش كةسيَك بة نيَوي "ثير" كة ئةم كةسة بةر ثرسي تاقميَكي مةزهةبي بوو و لة نيَو موسولَماناني ئةوآ دا زؤر ريَزي هةبوو. ناوبراو دارودةستةيةكي تايبةت بة خؤي هةبوو و باورِي بة خؤرافةو جن وشتي لةم بابةتة بوو. ناوبراو وتبووي كة ئةو ذنانةي كة لة لاي ثياوان دا ثآ دةكةنن يان بآ ئيزني ثياو لة مالَ دةضنة دةرةوة، جن و شةيتان بالَ دةكيَشيَت بة سةريانداو داطيريان دةكات. ئةو بةو ثةرِي توورِةيي،  و بآ بةزةييانة لة ذناني دةدا و دةيَطؤت كة بةم ضةشنة جن لة جةستةي ذنان ديَتة دةرآ. من بةم ضةشنة ويَنا كردنة سةبارةت بة جن و جةهةنةم زؤر دةترسام. هةر كةس ضاوي بة ناوبراو بكةوتباية دةبواية ثارةآ بداية بة ناوبراو. ثير لة لايةن ضةن ذني كةم تةمةن و جوان ئاثؤرة درابوو كة مشت و مالَيان دةدا و هةر ضييةكي بويستاية ثيَيان دةدا. رؤذيَك لة لاآ من وتي كة قيامةت ياني رؤذي كؤتايي هاتن بة جيهان و لة نيَو ضووني  زةوي لة زوترين كاتدا بة ريَوةية هةر بؤية ذنان ئيتر ثيَويست ناكات شوو بكةن ئةوان دةبيَت ذياني خؤيان بةختي ئة لَلآ بكةن من لةوةي كة ئةو بةشيَوةيةكي درِندانة ذناني كوتةك دةدا تا جن و شةيتان لة جةستةيان بيَتة دةرآ و هةروةها بةو ضةشنة هيَما كردنة بؤ جن و شةيتان و جةهةنم زؤر ترسام بةلآم هيض كات قيامةت نةهات. ثير نة خؤشةكاني بة خويَندني سوورةكاني قؤرئان ضاك دةكردةوة ئةو جؤريَك ئاوي لابوو كة ئاوي ثيرؤزيان ثآ دةطؤت و بةم ئاوة نةخؤشةكاني ضاك دةكردةوة بةلآم نةخؤشةكان بة خواردني ئةو ئاوة خراثتر دةبوون لةم ئاوةشيان دةرخواردي منيش دا بةلآم هيض كات ضاك نةبوومةوة ، بةلآم ئةوكاتة من ضاك بوومةوة كة باوكم ثزيشك بوو و دةواو دةرماني عيلمي ثآ دةدام. باوكم هاني دةدام كة لة طةلَ ئةلف و بيَى سيَكولار بوون دا  رابيَم و غةيري ئيسلامي بم من سةبارةت بة هةلَدان (تةكاموول ) و مةنزومةي شةمسي دةرسم خويَند كةم كةم سةبارةت بةوةي كة خودا ئةم جيهانةي لة ماوةي شةش رؤذدا ثيَك هيَناوة متمانةي خؤمم لة دةست دا *1 – هةروةها ناراست بووني ئادةم و حةوا و ضيرؤكي طةرِاني خؤر بة دةوري زةوي وئةوةي كة كيَوةكان وةك بزمار هاوسةنطي زةوي رادةطرن و زؤر شتي ترم بؤ دةركةوت دايكم دةيطؤت كة نابيَت سةبارةت بة خودا ثرسيار بكةيت و خؤيشي بةم شيَوة و كويَر كويَرانة ئةوي قةبوولَ كردبوو. دواترةكان قؤرئان فيَر بووم ئةلَبةت نةك تةنيا خويَندنةوة بةلَكوو هةولَم دا لة ماناكةشي تيَبطةم بةلآم بة تةواوي لة لام بآ مانا دةركةوت. قؤرئانيًَك كة مليؤنها كةس برِوايان ثيَيةتي راشكاوانة لة كويلةتي و نابةرابةري ئينسانةكان ثشتيواني دةكات. ئةمة لة حالَيَكداية كة بةرابةري نيَوان ذن و ثياو لة ولآتةكاني ديكة دا وةك مافي هةر ئينسانيَك بة رةسمي ناسراوة و مانطيش لة لايةن ئينسانةوة دةستي بة سةردا طيراوة. بة طويَرةي قؤرئان ثياو دةتوانيَت ضوار ذني هةبيَت مافي تةلآقي هةبيَت و لة طةلَ كويلةذنةكاني خؤي دا ثةيوةندي سيَكسي هةبآ ليَيان بدات و لة بةرانبةر ئةمانةدا ذن دةبيَت لةشي خؤي داثؤشيت  ضونكة ئةم لةشة تةنيا و تةنيا بؤ سيكس و بؤ رابواردني ثياو بة كار ديَن. ذنان لة ماناي تةلآق بةرابةري لة ميراتي دا و لة شةهيد بوونيش دا وةك ثياوان بآبةش و  قةتيس كراوة. من بؤم دةركةوت كة ئةلآ بة موسلَمانان ثيَشنيار دةكات كة غةيرة موسلَمانان بكوذن و رق و نةفرةت بة موسلَمانان فيَر دةكات. ئيتر من قؤرئانم وةلاناو ضاويَكم بة دوةر و بةري خؤمدا كرد من بؤم دةركةوت كة دين لة ذياني رؤذانةي من دا زولَم دةكات و بؤم دةركةوت كة زولَم و ستةم و نابةرابةرييةك كة لة دينةوة سةرضاوة دةطريَت بة تايبةت لة ولآتة ئيسلاميةكان دا لة حالَي ثةرةسةندن داية. بة تيَطةيشتنيَكةوة كة بة دةستم هيَنابوو بووم روون بووةوة كة دين بآ ماناية و دةبيَتة كوسث و بةربةند لة هةمبةر بيري ئازادي ئينسان دا ثيَش بة بير كردنةوةي ئازادي ئنسانةكان دةطريًَـت. باوكم فيَري كردم كة هيض شتيَك بة بآ بةلَطة قةبوولَ نةكةم و باورِي ثآ نةهيَنم و منيش وام كرد. من نةم دةتواني بةم ضةشنة خؤدا قةبوولَ كةم و هةر بؤية خؤداشم ناية لاوة ئاقيبةت رؤذيَك قةلَةمم هةلَطرت و دةستم كرد بة نووسين بة دذي ئةم بيرؤكةية و بة دذي خؤرافةو مةزهةب و دةستم كرد بة لة قاوداني جينايةتي مةزهةبي بة تايبةت ئةو ستةمة و زؤلَم و نابةرابةريانةي كة دةر حةق بة ذنان بة رةواي زانيوة. من بؤم دةركةوت كة موسلَمانان ضؤن لة طةلَ ذنان وةك كويلةكاني سةدةكاني ناوةرِاست هةلَسووكةوت دةكةن من سةبارةت بة هةموو ئةمانة نووسيم هةر بؤية كةوتمة بةر هيَرِشي دةيان و سةدان جارةي مةزهةبيةكان لة بواري فيزيكي و بة نووسراوةو راستةوخؤ و نارِاستةوخؤ ئةوان دةيان جارسكالآيان ليَ كردم. ئةوان بة منيان دةوت كة لة دين هةلَطةرِاوةتةوةو بة دذم ريَثيَوانيان دةكرد  و ريَورِةسمي لة سيَدارةدانميان بة ريَوة دةبرد. ئةوان رذانة نيَو دةفتةري ئةو رؤذنامة كة من لةوآ دا دةم نووسي و بة دذي من لة لاي بةرثرساني رؤذنامةكة سكالآيان كرد و تا ئةو ئاستة ضوونة ثيَش كة لة ولآتةكةي خؤم دةريان كردم. من لة يةكيَك لة هةذارترين ولآتةكاني جيهان دا ذيانم دةكرد. من دةمدي كة مةزهةب بة هةذارو فةقيرةكان ئافةرين دةلَيَت و ثيَيان دةلَيَت كة ئيَوة هةذار و نةدارةكان بؤ ئةوة هاتوونةتة ئةم جيهانة كة بة هةذاري و نةداري ئيمانتان بة خؤدا بسلميَنن من هيض  مةزهةب و داهيَنانيَكي مةزهةبيم نةديوة كة خوازياري لة نيَو ضووني هةذاري بيَت. بةلَكوو ئةركي ئةوةيان خستووةتة سةرشاني دةولَةمةندةكان كة بة داني ثوولَ بة هةذارةكان وةك تريَزا خؤدا رازي بكةن هةذارةكان دةبيَت هةذارو نةدار بميَننةوة و دةولَةمةندةكان بةم كارةيان ريَطاي بةهةشت بؤ خؤيان خؤش بكةن. من لة  ئيسلام و بؤنيادطرايي ئيسلامي وةك يةك رةخنة دةطرم و لة لاي من ئةم دوانة جياوازيان نيية من دين وةك ريشةيةك ضاو ليَ دةكةم كة بؤنياد طةرايي وةك لةق و ثؤثةكةي واية. ئيَمة ئةطةر بؤنياد طةرايي وةلانين و دين راطرين رؤذيَك لة رؤذان جؤريَكي ديكة لة بؤنياد طةرايي هةلَدةدات و ثةرة دةستيَنيَت . بة ثيَضةوانةي هةنديَك لة رؤشنبيرة ليبرالَةكان كة طوناهي ئةم كارة لة ئيسلام دةسرِنةوة دةيخةنة بالآي بؤنياد طةرايي بةلآم بةرِاي من ئةوة ئيسلامة كة سةرضاوةي زؤلَم لة ذنانة و ئةوة ئيسلامة كة دذي ديموكراسي و مافة ئينسانيةكانة من خؤدا و بيَةرة حمية ناثيرؤزةكةي قةبوولَ ناكةم  من لة كؤمةلَطايةك دا كة جيَطاي بةرابةري و عةقلَطةرايي تيَدا ببيَتةوة ثشتيواني دةكةم دين سةرضاوةي فةناتيسم و رذاندني خويَني ئينسانةكان و رق و كينة و راسيسم و دذايةتي و شةرِة و تةنيا ئينسان طةرايية كة دةتوانيَت ئينسانيةت بة ئينسان ببة خشيَت   و جيهان بكاتة جيَطاي ذيان. من بآ خؤدام و باورِم بة خؤدا و نويَذ و دوعا نيية من باورِم بة كارة،  كاري من كاريَكة كة وةكوو نووسةريَك دةيكةم وضةكةكةيشم قةلَةمةكةمة.

                        ن: تةسليمة نةسرين

         لة فارسيةوة :سوسياليسم

 

 

 

 

+ نوشته شده در  85/11/13ساعت 1:37  توسط سمکو  | 

جيهان كردن كةلصنة ضينايةتييةكان زياتر دةكات

جيهاني كردن كةلصنة ضينايةتييةكان زياتر دةكات

                                                 ن:واندانا شيوا

                                       وةرطيَرِ:سوسياليزم

 

ثرؤذةي بة جيهاني كردني شيركةتةكان ثرؤذةيةكة بؤ، ثؤلصن بةندي كردن و دابةشكردني خةلَك لة تةوةريةكدا لة ذصر نصوي ضين و نابةرابةري ئابووري، مةزهةب و كةلتوور، أةطةز و جؤطرافيا و ناوضة، بة درصذايي مصذووي مرؤظايةتي هيض كات ضؤلَةواني و مةودا لة نصوان ئةوانةي كة كار، يان سةروةت و سامان كؤ دةكةنةوة ئةوةندة زؤر نةبووةتةوة. هيض كات أووبةأوو بوونةوة و نةفرةتي كةلتوورةكان لة يةكدي تا ئةم أادةيةي جيهاني نةبووةتةوة. يةكطرتنةوةي سص مةيلي توند و تيذ بة شصوةي جيهاني واتة كةلَةكة بووني سةرماية بة شصوة و بة كةلَك وةرطرتن لة أصطايةكي دذي مرؤظانة و دذي شارستاني سةدةي ناوةأاست بةرةو أوو بوونةوة و ثصكداداني كةلتوورةكان بة دذي يةك و ميليتاريسم و شةأ خوازي أةوتصكي بص وصنة بووة. بةلإم وصنا كردني تؤماس فريدمةن بؤ ئةم جيهانةي كة بة شصوةيةكي قوولَ و بص وصنة دابةشكراوة و ئةم دابةش بوونةش لة دةرةنجامي بة جيهاني كردني شيركةتةكانة و يةكةم هؤكاري ضاندني تؤوي نا ئةمني و جةمسةر بةندي كردني لة جيهاندا بلإو كردوةتةوة بة جؤرصكي ديكة و بة يةكدةست بوونةوةي جيهان ناوي لصدةبات. فريدمةن لة كتصبي "جيهان يةكدةستة" بة بص هيض ئاكامصك هةؤلَ دةدات كة بكةوصتة بةلَطة هصنانةوة بؤ ئةوةي كة جيهاني كردن، جيهان يةكدةست دةكاتةوة و نةبووني يةكسانيية كؤمةلإيةتييةكان لة نصو دةبات. بةلإم لة أاستيدا بةلَطة هصنانةوة، بؤ يةكدةست بوونةوةي جيهان بص لة بةر ضاو طرتني ذيان، خواردن، كؤمةلَطا، ئابووري، كةلتوورة، لؤكالَةكان كة لة ذصر كاريطةري بة جيهاني كردندا هصرش دةكةنة سةر يةك و روانين بؤ ئةم مةسةلة واتة يةكدةست بوونةوةي جيهان تةنيا لة طؤشة نيطاي تةكنولوذياي أاطةياندن و ئينترنصت, درؤدان لة ذصر ئةم ناوةدا ئاسان دةكاتةوة كاتصك كة لة كرصكارانصك و وةرزصرانصك كة هةموو ذيانيان لة دةست داوة دوور بكةويتةوة و تةنيا سةرةنج بدةيتة دةسةلاتاران، ئةم مةودا و ضؤلَةوانيةي كة بة ثانتايي و بارستايي دةشت و كصوةكان ك ةوتووةتة نصوان سةرماية و كار و هةذاري و سةروةت ناكةونة ثصش ضاو. بيرؤكةي يةكدةست بوونةوةي جيهان لة ضةشني ئةوةي فريدمةن، جؤرصك نةخؤشيية، بةلإم هةولَي فريدمةن ئةوةية كة بةم بيرة نةخؤشةوة بروانصتة جيهان و جيهاني بونةوة بةو جؤرةي كة ئةو وصناي دةكات وةك شؤرشصك قةبوولَي بكةين، شؤرشصكي رووخصنةر كة هةولَي ئةوة بوو ئةو شؤرشة كة دةيويست كؤمةكمان بكات تاثة ي بةوة ببةين كة زوي طردة و طؤي زةوي بة دةور خؤردا دةخولصتةوة، لة نصو ببات. جيهاني رةضاو كراوي فريدمةن ئةو جيهانةية كة تةنيا بة دؤستاني وةك خؤي و، بةرثرساني شيركةت و كؤمثانياكان و زةويةكاني طؤلَف كة تصيدا ياري دةكةن, قةتيس كراوةتةوة. فريدمةن بةم جؤرة بير كردنةوة بةرتةسكةي كة ثشت ئةستوورة بة بووني مافي تايبةت و بص وصنة بؤ ضينصكي تايبةت دةيهةوصت نكؤلَي لة قةبوول كردني فرة ضةشني كةلتوورةكان، وةحشي طةري ضةوسانةوة و ناعةدالَةتي و ئاكامة خراثةكاني بة جيهاني كردني ئابووري و تجارةتي ئازاد كة لة ذيان و ذينطة دا أةنطي داوةتةوة، بكات و رصطاي بير كردنةوة لةو ئاكامة خراثانة ببةستصت. فريدمةن بةم جؤرة دةيهةوصت كة ثصش بة ديتني دةرةنجامةكاني جيهاني كردن و تيجارةتي ئازاد كة ديوارصكي لة نةفرةت و ترس و نةبووني ئةمنيةت ثصك هصناوة بطرصت و بايةخة دروست كراوةكاني دةستي ئةوان كة بة مافي خاوةنداريةتي فكري و تايبةتي دةناسرصتةوة و دةرةنجامي ئةو ثصكهاتة و ضوارضصوةانةية كة ثارصزطاري لة ذينطة و مافة كؤمةلإيةتيةكان دةكات و ئةم مةسةلةية بة يةكدةست بوونة لة قةلَم دةدات و ئةو سياسةتانة و هةروةها ئةو ياسايانةي كة داكؤكي لة خةلَكي هةذار و خةسار لصكةوتوو دةكات و بة مةبةستي طةيشتن بة ديمؤكراسي و ئازادي و عةدالةت و مافي مرؤظ و ئاشتي و ئةمنيةت و بةردةوام بووني ئابووري و بةشدار بوون لة سةرضاوة سروشتيةكاني طؤي زةوي كة وةك ثصداويستيصك واية، بة خراثة دةزانصت و خوازياري هةلَوةشاندنةوةي ئةم ثصكهاتانةية. بةلام ئةم يةكدةست بوونةوةي كة فريدمةن بانطةشةي بؤ دةكات وةك ساف كردني شارصك بة بؤمب و يةكدةست كردني كةنارةي زةريا و كةنداوةكاني ئاسيا بة سؤنامي و لة نصو بردني دارستان و جةنطةل و ئةو خةلَكةي كة تصدا دةذين بة مةبةستي هةلَصنجاني، كان و سةرضاوة سروشتيةكان واية، تةنيا ثاساوي لايةنطراني تجارةتي ئازاد بة واتايةكي ديكة ئةو كةسانةي كة خوازياري لة ناو ضووني كؤمةلَطا و ذينطةن، تصطةيشتن لة جيهاني يةكدةست بة شصوةي فريدمةنة، ئةم تصطةيشتنة بة هيض ثصوةرصك ثاساو ناكرصت و بةلَكوو ناأاست و غةيري واقعيية.

لةم بةشةدا ضاوصك بة وتةكاني فريدمةن لة سةر شةثؤلةكاني بة جيهاني كردن دةخشصنين. بة ثصي وتةكاني ناوبراو سالي 1492 كاتصك كة كريستف كلؤمب ثاثؤرةكةي خستة نصو ئاوةوة، شةثؤلي يةكةمي بة جيهاني كردن دةست ثصدةكات و تا سالي 1800 ئةو كاتةي كة جيهاني طةورة بة لة نصو بردني هصندصك لة سنوورةكان و ثصكةوة لكاني هةندصك ولإت تا ئاستصكي مام ناوةندي و تا أادةيةك ئال و طؤريان بةسةردا هات، درصذة دةكصشصت، سالي 1800 تا 2000 شةثؤلي دووهةمي بة جيهاني كردن درصذة دةكصشصت كة بةم ثصية جيهان بة أادةيةكي كةم بة جيهانصكي بضووك دةطوردرصت كة يةكةم هؤكاري طرينطي ئةم ئال و طؤرِة بة ثصي بؤضووني فريدمةن بووني شيركةت و كؤمثانيا فرة نةتةوةييةكانة. شةثؤلي سصهةمي بة جيهاني كردن لة سالي 2000وة دةست ثص دةكات كة جيهاني بضووك تا أادةيةكي زؤر بضوكتر دةكاتةوة كة هصزي بزوصنةر و ثالَنةري ئةم كارة تاكةكانن. ئةمة بؤضونصكي زؤر هةلَةية بؤ مصذوو، شةثؤلي سصهةمي بة جيهاني كردن لة أوانطةي خةلَكي باشوور لة سةر ئةساسي زولَم و زؤرةوة هاتووةتة ئاراوة كة بووةتة هؤي ئاوارة بوون و مال وصراني خةلَكي ئةم ناوضانة، بةلإم شةثؤلي يةكةمي بة جيهاني كردن بؤ سوور ثصستةكان لة سالي 1492 وة دةستي ثصكردووة و هةتا ئصستاش هةر بةردةوامة. قؤناغي يةكةمي بة جيهاني بوون بؤ ئصمة لة هصند لة طةل دةس بة كار كردني يةكةمين شيركةتي جيهاني بة نصوي شيركةتي هصندي رؤذهةلات دةستي ثصكرد كة لة نزيكةوة لة طةل طرووثي بريتانيا كاري دةكرد و تا سالي 1947 سالَي سةربةخؤيي هصند درصذةي كصشا. ئصمة ئةم قوناغة لة بة جيهاني كردنمان بةو عةقلَيةتةي كة زالَة بة سةر ثةيوةندي نصوان شيركةتة فرة نةتةوةييةكان و دةسةلإتداران دا، ناو، ناوة، دووبارة بوونةوةي داطيركاري؟!. كاري رصبةري كردني ئةم رةوتة لة ئةستؤي شيركةت و كؤمثانياكانة نةك خةلَك، ئةم قؤناغة لة سالي 1980 و بة داسةثاندني بةرنامةكاني سندووقي نصونةتةوةيي دراو و بانكي جيهاني و تيجارةتي ئازاد و تايبةتي كردن دةستي ثصكرد و دواي دامةزراندني رصكخراوةي جيهاني تيجارةتي ئازاد "طات" لة سالي 1995 خصرايي بة خؤوة طرت.

دروست كردني مصذووي دةستكردي وةك زةوي يةكدةست لة لايةن فريدمةنةوة بؤ دوو مةبةستي دياريكراوة، يةكةم_ بؤ ئةوةي كة ئةو ريَكةتنامة سةركوتطةرانة و ناديموكراتيكانةي شيركةتةكاني ناو تيجارةتي ئازاد وة دةست ثصداطةشيتن بة تةكنؤلؤذياي أاطةياندن لة قةلَةم بدات و بة جيهاني كردن و كؤنترؤل و ضاوةدصري كردن لة لايةن شيركةتةكان وةك هاوكاري و أكابةري نصوان خةلَك وصنا بكات. بةم جؤرة "دةبلؤ تي ئؤ" و بانكي جيهاني و سندوقي نصونةتةوةيي دراو، هةروةها كؤمثانيا فرة نةتةوةييةكان لة ثصش ضاوان طوم بن. بة ثصي وتةكاني فريدمةن جيهاني كردن لة ئاكامي ثصشكةوتني تكنؤلؤذيا و ئاستي تواناييةكاني خةلَكةوة سةرضاوة دةطرصت نةك ثرؤذةي شيركةتة فرة نةتةوةييةكان كة دةولَةت و نيهادةكاني و ناوةندةكاني دةسةلإت ثالَثشتيان دةكةن. تةنيا بة لة نصو بردني ئةو ياسايانةي كة ثشتيواني لة تيجارةتي لؤكالَي و كرصكاران و ذينطة دةكةن، تيجارةتي ئيليكترؤنيك ثةردة دةطرصت و ئابووريش "وال مارتيزة" دةكرصت. تةكنؤلؤذيا و بة تايبةت ئامرازةكاني ثصوةندي طرتن ناتوانن كاري طواستنةوةي كالإ و بةرهةمةكاني خواردن كة لة شوصني بةرهةم هصناندا هةرزانترة بة ئةنجام بطةيةنصت. هؤكاري هةرزان بووني كالإكاني وال مارت، تةكنؤلؤذياي أاطةياندن نيية كة بة شصوةي بةرِصوة بةرايةتي زةنجيرةي بةرهةم هصنان كار دةكات، بةلَكوو لة خوارةوة بووني ئاستي مووضة و حةقدةستةكان و كةلَك وةرطرتن لة سوبسيد و داسةثاندني قةرز و قؤلَة بة سةر دةرةوة داية.

من لة سالي 1988 ثصش داأماني ديواري بةرلين لةوص بووم، ئصمة بةشصكي طةورة بووين لةو حةرةكةت و ئاكسيؤنةي كة بة دذي بانكي جيهاني رصمان خستبوو. رصذةي ئةم كؤبونةوةي كة لة نزيك ديواري بةرلين رصكخرا بوو دةطةيشتة سةد هةزار كةس، من لةوصدا أامطةياند كة ديواري بةرلين وةك ئةم ديوارةي كة لة نصوان خةلَكي هةذارو  دةسكورت لة لايةكةوة و خةلَكي بةهرةمةند لة هةموو سةروةت و سامانصك كة لة دةرةنجامي سياسةتةكاني بانكي جيهاني كة بريتيية لة قةرزدار كردني خةلَكي جيهاني سصهةم و ضةوسانةوةي ئةوان، طواستنةوةي ئابووري ئصمة بؤ ئابووري بازار كة قازانجةكةي دةطةرصتةوة بؤ شيركةت و كؤمثانيا فرة نةتةوةكان دةبص دارَمص و لة نصو بضصت.

من لةو كؤبوونةوةدا سةبارةت بة ضؤنيةتي ثصكهاتني يةكيةتي لة نصوان بانكة جيهانييةكان و شيركةت و كؤمثانياكان كة دةبصتة هؤي ضاوةدصري و كونترؤلي ناوةندي لة لايةن ئةوانةوة، هةروةها ضؤنيةتي دروست بووني ديكتاتؤري قسةم كرد و روونم كردةوة كة يةكةم فاكتةري طرينط بؤ ئةم شيركةتانة وةدةست خستني قازانجة و قازانج بؤ ئةوان بةرزترين ئامانجة بؤ طةيشتن بة دةسةلإت، ئصمة وةك بزوتنةوةيةك خوازياري لابردن و دارماني هةموو ديوارةكاني دةسةلإت و نابةرابةرين و بؤ ئةم مةبةستة خةبات دةكةين.

دةور و نةقشي ديكتاتؤرانةي شيركةت و كؤمثانياكان و دةسةلإت و كؤنترؤلي ناوةندي ئةوان بة سةر ئابووريدا كة ثصرةوي لة بة جيهاني كردني شيركةتةكان دةكات بة هؤي بيرؤكةي يةكدةست بووني جيهان لة لايةن فريدمةنةوة نابيندرصت. ناوبراو داأماني ديواري بةرلَين وةك أصطيةك بؤ طواستنةوة و ناردني دةسةلإت ثصناسة دةكات بؤ ئةو دةولَةتانةي كة لايةنطري لة ئةو جؤرة لة ديمؤكراسي دةكةن كة لة سةر ئةساسي كؤ كردنةوةي دةنطةكان كار دةكةن و هاوكات لايةنطري بازاري ئازادن ئةم مةسةلةية بة نيشانةي كورت كردنةوةي دةستي ديكتاتؤرةكان كة لايةنطري لة ئابووري بة بةرنامةي ناوةندي لة جيهاندا دةكةن لة قةلَةم دةدات. ئةم بزوتنةوانةي كة بة دذي بة جيهاني كردن خةبات دةكةن، لايةنطري ئةو جؤرة لة دةولةتي ديمؤكراتيكن كة ثصودانكي ئةوان كؤ كردنةوةي دةنطةكانة و لة راستيدا بة ناو ديمؤكراتيك بوون و سةرة رؤ بوون و سةنترالًَ بوون، واتة ناوةند طةرا بووني دةبليؤتي ئؤ و بانكي جيهاني لة طةل ئة’وان دا خةبات دةكةن.

ئامستؤز كة رصككةوتننامةي دةبليؤ تي ئؤي سةبارةت بة ئارذانتين نووسيوة و نوصنةري شيركةتي كارطيل بوو و وتو و وصذةكاني ئامريكا سةبارةت بة كةشاوةرزي لة ئؤرؤطؤئةي رصبةري كردووة و ئصستاش لة بةشي كاري كشت و كالَ و ياساي ئةساسي يا ياساي بنةرةتي عصراق دةنووسصت.  ئةويش لة سةر ئةساسي ديكتاتؤري ناوةندي جيهانيية كة بة ديكتاتؤري ناوةندي جيهان لة سةر ئةم روداوة و مةسةلانةي بوونة هؤكاري سةرةكي بؤ جةريان و لايةنة ديمؤكراتيكةكان بؤ رصكخستني بزوتنةوةيةكي بة دذي جيهاني كردن و لة ئاكامي هةلَسوكةوتي دةولَةتةكاني جيهاني سصهةم لة "كانكؤن"، دانيشتني وةزيرةكاني دةرةوةي رصكخراوي تيجارةتي جيهاني شكستي هصنا، لايةنطراني يةكدةست كردنةوةي جيهان لة ثشتةوةي ئةم سياسةتةوة بة مةبةستي ثصك هصناني ديوارطةلصكي تازة، ديوارصك كة "لي" وةرزصري كؤريايي بة هؤيةوة طياني لة دةست دا، ئةو ديوارةي كة أابرت زؤئؤليك نوصنةري تيجارةتي ئةمريكا دةيويست لة نصوان ولإتانصك دا بكصشصت كة يا ئيزني بة ئةنجام طةياندن و يان بووني ئةم ئيزنة  بؤ بة ئةنجان طةياندنيان نية. ئةو شتةي كة أابرت زؤئؤليك و فريدمةن نايانةوصت بيبينن ئةوةية كة داني ئيزن لة لايةن ئةوانةوة بريتيية لة كورت كردنةوةي دةستي وةرزصران بؤ داكؤكي خؤيان لة هةمبةر سياسةتي "دامثينط"، يان "شكاندني بة ئةنقةست و بة بةرنامةي نرخي كالإكان لة ماوةيةكي كورتدا بة مةبةستي شكست هصنان بة ركابةرةكان" و تيجارةتي نا عادلإنةية. ئةم جيهانة لصرةدا بريتيية لة دو جيهان، جيهانصك كة جيهاني فريدمةنةكانة و ريشةي لة قوولايي سياسةتي شيركةت طةلصكي وةك شيركةتي كارطيل داية و جيهاني ئصمة كة حةشيمةتي 6 ميلياردة بة 300 جؤر بوونةوةري طيان لةبةر، بةرزترين ديوارصك كة دةستكردي دةبليؤتي ئؤية بارستايي خؤي لة مةعامةلاتصكةوة وةر دةطرصت كة ناسراوة بة رصككةوتنةكاني مافي مؤلَكداريةتي فيكريان "تي.ئار.ئاي.ثي.ئصس"ة، كة لة راستيدا ئةمة بةشصك لةو طةلإلة داأصذاوانةية كة بة شصوةي ناوةندي و ديكتاتؤرانة بةرصوة دةضن، مؤنتسانتؤ داني بةوة داناوة كة ئةو شيركةتانة كة بة ثصي سياسةتي كؤميتةي مؤلَكداريةتي فيكري كار دةكةن هةم نةخؤشن، هةم دوكتورن و هةم نوسخة ثصض.

فريدمةن لة جياتي قسة كردن سةبارةت بة "تي.ئار.ئاي.ثي.ئصس" و هةروةها ضاوةدصراني بة جيهاني كردن لة مةر ئةوةي كة ضؤن ئةوان واتة شيركةتةكان و دةبليؤتي ئؤ ولإتي هصند ناضار دةكةن كة لة مافي مؤلَكدارييةتي فكري و ياسا ديمؤكراتيكةكان خؤيان ضاوثؤشي بكةن و بؤ دةواو دةرمانةكان سيستمي ثاوان كردن بخولَقصنن و، وةرزصرةكان بةرةو خؤكوذي ثال ثصوة بنصن و ثصش بة دةست ثصأاطةيشتني تووش بوان بة ئةيدز و شصرثةنجة و سل و مالاريا بة دةرمانةكاني ثصويست بةم نةخؤشييانة بطرن، أصطايةكي هةلَةي ديكة بةرةو يةكدةست كردنةوةي جيهانمان ثيشان دةدات. ناوبراو يةكدةست بوونةوة و بة جيهاني كردن لة بزووتنةوةي سؤرس كة ثةيوةندي بة نةرم ئةفزار و كاميؤتصرةوة هةية و ريضارد ئصستالمةن دةست ثصكةري ئةم بزوتنةوة بوو أا دةبينصت، لة حالصكدا ئصستالمةن يةكصك لة رةخنةطراني مؤلَكدارييةتي فيكري و شيركةتة ئينحساري و يةكصك لة قارةماناني دذي شيركةتةكاني ثصك هصنةري ئةم ديوارانة كة ثصش بة كؤ كردنةوةي تؤوي طياكان و لصكؤلَينةوةي ئازاد لة لايةن لَصكؤلَياراني بواري نووسيني نةرم ئةفزاري كامثيوتصري بؤ بةرهةم هصناني نةرم ئةفزاري تازةي دةطرت، بوو.

فريدمةن دةيهةوصت ئازاد كردني سؤرسي نةرم ئةفزارةكان بة داني بةرهةم هصناني ئةم نةرم ئةفزارانة بة شصوةي ثةيمانكاري بة دةرةوةي ولإت، ضاو ضنؤكي و دةسةلإت و ثاوانكاريةتي شيركةتةكان بشارصتةوة و جيهاني كردنةوةي شيركةتةكان بة توانايي و كارامةيي ئازادي ئينسانةكان بصنصتة ثصش ضاو. ئةمة لة راستيدا تةنيا و تةنيا نةبووني راستطؤيية نةك أوانيني بةرابةر و يةكدةست بؤ جيهان. بةلَطةش بؤ ئةم ئيدعاية ئةوةية كة ناوبراو كة بانطةشة بؤ أوانيني خؤي بة شصوةي يةكدةست بؤ جيهان دةكات هيض ئاماذةيةك بؤ دوكتؤر حةميد ناكات. ناوبراو كةسصك بوو كة بؤ تووشبواني خةلَكي ئافريقا بة وايروسي ئةيدز دةرماني بة قيمةتي 200 دؤلار ضنط دةخست، لة حالصكدا شيركةتةكاني فرؤشياري ئامريكايي، ئةم دةرمانةيان بة نرخي 20000 هةزار دؤلار دةفرؤشت. نابراو كةسصك بوو كة ياساي ثصتشواني لة "ثتنت" يا تيجارةتي جيهاني بة نةسل كوذي ناو لصبرد. طروثي لصكؤلَياري سةر بة فريدمةن بأيار بوو كة لة طةل من بة مةبةستي لصكؤلَينةوة لة سةر هؤكاري خؤكوذي وةرزصران بؤ بةنطلصر بأؤين تا دواترلة هؤكاري خؤكوذي وةرزصران لةم ناوضةدا وةك بةلَطةيةك لة ئاكامة خراثةكاني بة جيهاني كردن كةلَك وةر بطرن بةلام ناوبراو لة ئاكامدا ئةم بريارةي هةلوةشاندةوة. ثص دةضصت داهاتووي فريدمةن سةبارةت بةم وتانة كة بة شصوةي يةك لايةنة دةيانكات بةم مةسةلة واتة قازانج و بةرذةوةندي يةك لايةنةي ئةوةوة طرص درابصت، بؤية ناوبراو لة ئاراستةي بة جيهاني كردن دا تةنيا ئاماذةي خؤ دةدات بة 550 مليؤن لاوي هصندي كة لة جيهاني بة ناو يةكدةستي ئةودا لة ئامريكاييةكان ثصش كةوتوون، ئةويش كاتصك كة تةنيا بةشصكي بضووك لةم كارة ل ولاتي هصند ئةنجام دةدرصت و لةم كارةشدا تةنيا يةك مليؤن كةس لة حةشيمةتي  مليارد 2/1 ملياردةكةي هصند دةتوانن كاري تصدا بكةن، لة بيرؤكةي يةك لايةنة و كات رةهةندي فةرهةنطي فريدمةن كة زال بووة بة سةر تةكنؤلؤذياي أاطةياندن شوصنصك بؤ خواردن و كةشاوةرزي و رستن و ضنين و، ثاك و خاوصني و أاهصنان دا نيية. فريدمةن بةم جؤرة بيركردنةوة دا تةنيا يةك لة سةدي وصنةكة ثيشان دةدات و 9/99 دةرسةدي وصنةكة دادةثؤشصت.

بةلإم لة ثشتةوةي ئةم 9/99 دةرسةدة و لةو وصنةي كة لة لايةن فريدمةنةوة داشاردراوة، خؤ كوذي هةزاران وةرزصر بة هؤي ثاوان كردني تووي طياكاني ثةيوةندي دار بة كاري كشت و كالَةوة روو دةدات. زياتر لة 25 مليؤن ذني بص سةر و شوصن لة ذصر سصبةري رةشي ئةم 9/99 دةرسةدة لةو راستيةي كة شاردراونةتةوة هةن بةو هؤيةي كة جيهاني بة كالإ كراو ذنان وةك كالإ بؤ كةلَك وةرطرتن ضاو لص دةكات. لة 9/99 لةو ئابوورييةي كة شاردراوة ماوةتةوة منالَي سةر بة ناوضةكاني ئؤريسا و ماهاراشترا و راجستان لة سرا دةمرن ضونكة سيستم و نيزامي دابةشكردني طشتي خواردن كة كاري طةشة ثصدان بؤ بازاري شيركةتة تيجاري و كةشاوةرزييةكان دةكةن لة نصو دةضن. جيهاني ئةم 9/99 دةرسةدة لة وصنةي خةلَكي هصند كة فريدمةن ئاماذةيان ثصناكات بة هؤي بة جيهاني كردني ئابووري رؤذ لة طةل رؤذ هةذارتر دةبن. ئصستةش لة ثصناو هةلوةشاندنةوةي ئةم نيزامة خةبات دةكةين و تصدةكؤشين جيهانصكي عادلإنة و بةردةوام و ئاشتي خوازصك ثصك بصنين كة هةموو ئينسانةكان تييدا بةشدار بن، جيهانصك كة لة ئاكامي ئةو دا بة هؤي ئينسان طةراييةوة لة سةر طؤي زةوي بطةين بة ديمؤكراسي أاستةقينة، ديوارةكاني هةلإواردن كة مافي تايبةت بؤ بةشصك لة كؤمةلَطا بة رةسمي دةناسصت و لة دةرةنجامي سياسةتي بة جيهاني كردن دا ئةم رةوتة دووثات دةبنةوة لة لايةن كةسانصكةوة هاتوونةتة ئاراوة كة لة دةسةلإتدا بةشدار بوونة و لة راستيدا ئةوانيش دةبص بة نيزامةكةيانةوة لة بةين بضن. ضونكة سةرةأؤيي لة طةل كؤمةلَطاي ئازاد دا لة ناتةبايي داية و بة جيهاني كردني شيركةتةكانيش جؤرصكة لة سةرةأؤيي و ديكتاتؤري كة لةودا ثصش بة ئازاديية بنةماييةكان و كارامةيي و توانايية ئينسانييةكان دةطيردرصت.

ئصمة ميراتطر و دةرةنجامي جيهانصكين كة بة هيض جؤرصك يةكدةست و بةرابةر نيية.

ئةو هصندييانةي كة أاكصشراونةتة نصو ئابووري ئامريكاوة دةبص بة يةك لة ثصنج تا يةك لة هةشتي مافي هاوكارة ئةمريكاييةكاني خؤيان رازي بن، سةرةأاي ئةمانةش ئةو كارانةي كة دةسثصردرصنة هصندييةكان كارطةلصكي لاوةكي وةك ذمصرياري و ميكانيكي و شتي لةم بابةتة لة راستيدا ئةم بابةتة هةمان تةيلوريسمة لة سةردةمي جيهاني أاطةياندندا كة، كؤنترؤل و ضاودصري كردني هةموو شيركةتةكان لة ذصر ركصفي ئةمريكا داية. ئةوان بة ثصي بةرحةق زانيني مؤلَكدارييةتي فيكري بؤ خؤيان خوصندكارةكانيان خستووةتة ذصر ثاواني خؤيانةوة، سثاردني كارةكان بة ثةيمانكاري دةرةوة وةك دةر كردني هصزي كار لة سةردةمي شؤرشي ثيشةيي واية، بؤضووني "دنياي يةكدةست" هيض ثةيوةندييةكي بة يةكسانييةكان، يةكساني لة دةربريني كارامةيي و توانايي تاك و يةكساني لة مافةكانةوة نيية.

ئازادي تيجارةتي ئازاد، ئازادييةكة بؤ لة نصو بردني زةوي، يةكدةست بوونةوةي زةوي بة شصوةي فرصدمةن و هاوبيراني بة ماناي لة نصو بردني ئازادي و يةكساني واية و لة راستيدا ئةوة فاشيزمة نةك ئازادي.

 

 

 

+ نوشته شده در  85/08/23ساعت 12:23  توسط سمکو  | 

8 مارس بكةينة رؤذي بةرنطاري لة طةلَ ضةوسانةوةي سةرمايةداري دذبة ذنان

8 مارس بكةينة رؤذي بةرنطاري لة طةلَ

 

 ضةوسانةوةي

 

 سةرمايةداري دذبة ذنان

 

نيزامي سةرمايةداري لة طةلَ هاتني خؤي سةرةراي ئةوةي كة روخساري كؤمةلَطاي بة روالَةت طؤري بةلآم ئةو ئاكامة خراثانةي كة لة دةرةنجامي داسةثاندني ئةم نيزامة سةركوتطةرةدا هاتة ئاراوة رؤذ لة دواي رؤذ باروودخي كؤمةلَطاي مرؤظايةتي نالةبارتر كردوو سةرةراي ثيَشكةوتني تةكنولؤذيا بة رادةي بةرضاو بةلآم زؤرايةتي ئينساني سةر طؤي زةوي بة خؤوة طيرؤدة كرد . لة طةلَ ئةوةي كة هةنديَك ئالَوطؤري بنةرةتي بةلآم لة ئاراستةي قازانجي سةرمايةداري و بةردةوام بووني ئةم نيزامةدا بةريَوة ضووة و بؤ ويَنة هةموو ثيَكهاتةكاني نيزامي كويلايةتي و دةرةبةطايةتي طؤراوةو كةس ناتوانيَت نكؤلَي لةم طؤرانة بكات بةلآم هةر هةمووي ئةم طؤرانة لة خزمةت ضيني بالآدةست دا بووة و بةشي ضيني ذيَر دةستة لةم ئالَو طؤرانةي كة بةسةر كؤمة لَطادا هاتووة هةمان كؤيلايةتي بةلآم بة شيَوةي ثيَشكةوتوو بووة.بةتايبةت ئةم مةسةلة، واتة هةلَتةكاندني نيزامة كؤنةكاني ديكة لة سةر نيوةي كؤمةلَطا دةرةنجامي خراثتري ليَكةوتووةتةوة و ذنان لة جةرياني طةشةي سةرماية داري دا سةرباري ثيَشكةوتني زانستةكان ذيانيان زياتر كةوتووةتة تةكنطةذةوة. بةهؤي ئةو قةيرانانةي كة سيستمي سةرمايةداري بةخؤيةوة دةيبينيَ ، بؤ دةرباز بوونيان دةثةرذيَتة سةر هةموو ثيَكهاتةكاني نيَو كؤمةلَطاو بة دابةزاندني سيستمي كؤيلايةتي بةلآم ئةم جار بة رووكةشيَكي ثيَشكةوتووةوة مانةوةي خؤي دةسةثيَنيَت. دةيان و سةدان دياردةي ثيَك هاتووي دةستي سةرماية بة مةبةستي ثيَش طرتن بة هةرضي قةيراناوي تر بووني رةوتي جيهاني سةرماية ديَتة مةيدان  كة بةشيَكي بةرضاو لة كؤمةلَطا دةخاتة ذيَر ستةمةوةو لةم بوارة دا ذنان بة زؤري قوربانياني ئةم سيستمةن.  لة هةنديَك شويَن دا ستةمي سةر ذنان ضةند قات زياتر لة ثياوانة و بؤ ويَنة لةو ولآتانةي كة ثاشماوةي فةرهةنط و داب و نةريتي كؤن تيَيدا ماوةتةوة و لة بواري ئازاديةكاني ثةيوةندي دار بة ذنانةوة هةست بةم ضؤلَةوانية بةرضاوة دةكريَت. نةريَتي ثاشماوةي سةردةمي كؤيلايةتي و نةريتة مةزهةبيةكان كة ستةمي ذنان ثاساو دةكةن بؤ خؤيان ثاساوكةري سيستةمي سةرمايةداريشن و ضونكة سيستمي سةرمايةداري بؤ مانةوةي خؤي ثيَويستيةكي زؤري بةم مةسةلةية هةية.بؤ ويَنة لة هةنديَك نةريت و فةرهةنط دا كةلَةكة بووني سةرماية لة دةستي كةمايةتيةك لة خةلَكي سةرمايةدار لة جيهان دا بة كارامةيي و ليَوةشاوةي و هةروةها مافي سةرمايةداران دةزانن و كةلَةكةبووني سةرماية بة ضةوسانةوةي سيستماتيكي نيزامي سةرمايةداري نازانن و ثيَيان واية كة هؤماي بةختةوةري لة سةر شاني سةرمايةدارن دا نيشتووةتةوة و بيَ مافي خؤيان و ضةوسانةوة بة دةستي سةرمايةداران بة دةسكاري سروشت دةزانن كة ناتوانريَت طؤراني بةسةر دابيَت.

سيستمي سةرمايةداري بؤمانةوةي خؤي ثيَويستي بة راطرتني نةريتي كؤن و طةشةي لة ذيَر كؤنترؤلَي خؤي و لة ئاراستةي بةرذةوندي سةرمايةدا هةية. دابةش كردني بازاري كار بة سةر، كاري ذنان و كار ثياوان و داني حةقدةستي كةم بة ذنان لة بةرابةر كاري هابةش دا يةكيَكي ديكة لة دةركةوتةكاني بازاري جيهاني سةرمايةية كة بةم ضةشنة سةرةراي ئةو دووبةرةكايةتيانةي كة ئةم سيستمة دةيخاتة نيَو ضيني كريَكار بة دابةشكردني كاري ذنان و ثياوانيش بؤ جاريَكي ديكة بزاظي رزطاري خوازي كريَكاران بؤ هاتنة دةرةوة لة ضنط ضةوسانةوةي بازاري هةوسار ثضراوي سةرماية دابةش دةكات و لةهيَزي خةباتي كريَكاران لة سةراسةري جيهان كةم دةكاتةوة. دةسةلآتة بؤرذوازيةكان تا ئيَستا نةيانتوانيوة هيض ريَكاريَك بؤ دةربازبووني نيهايي ذنان لة دةست هةموو ضةشنة ضةوسانةوةيةك بخةنة ريزي كاري خؤيانةوة و هةنطوةكاني بةكرةوةي دةسةلآتة بؤرذوازيةكان و دةولَةتة سةرمايةداريةكان ذنان بة شيَوةيةكي خرابتر بيَ بايةخ دةكةن. ريَكارةكاني ديكةش كة لة ذيَر نيَوي فمينسم راديكال و ليبرال و ئةواني ديكة لة راستي دا دةستكردي سةرمايةدارية ناتوانن مافي ئينساني ذنان دةستةبةر بكةن و بيسةلميَنن بةلآم تةنيا ريَطاي هةلَوةشانةوةي ضةوسانةوةي ذنان بة هةموو ضةشنيَك خةبات لة ثيَناو هةلَوةشانةوةي سيستمةي سةرمايةداري و دابةزاندني سوسياليزمة كة هةموو مرؤظيَك وةك ئينسان ضاو ليَدةكات، بيَ لة بةر ضاو طرتني هةر تايبةت مةندييةكي ديكةي وةك رةنط و مةزهةب و نةتةوةو رةطةز كة ئةمانةش لة خزمةت ضيني بالادةست داية بؤ ضةوسانةوةي ئينسانةكان.

بذي ئازادي

بذي بةرابةري نيَوان مرؤظةكان

بذي 8ي مارس رؤذي جيهاني ذن

بذي سوسياليزم

 

 

 

 

 

 

كارزار: سروديَك بة بؤنةي رؤذي جيهاني ذن: لة لايةن طيسوو شاكري

+ نوشته شده در  84/12/13ساعت 10:51  توسط سمکو  | 

بو له دایک بوونی 2 ویبلاگ

 

ویبلاگی کازیوه و ویبلاگی گه لاریزان بو په ره پیدانی فه رهه نگی

 

 

 سوسیالیستی

 

 

به زمانی کوردی  ده ستی به کار کردووه به راو بوچوونی خوتان

 

 ئه م ویبلاگه ده

 

 

 

وله مه ند بکه ن.

 

+ نوشته شده در  84/10/24ساعت 18:26  توسط سمکو  |